Mục tiêu bài học
- Học cách nói về việc trồng trọt các loại nông sản.
- Học cách giải thích lý do mình chọn một thứ gì đó.
- Học cách nói về những thay đổi của xã hội, bao gồm giá trị quan và lối sống.
- Học cách trao đổi với bạn bè về các vấn đề an toàn thực phẩm.
Từ vựng
Phần I · Nhân vật trong bài
- 李文彥
Lý Văn Ngạn (người Mỹ gốc Hoa)
Hán Việt: Lý Văn Ngạnㄌㄧˇ ㄨㄣˊ ㄧㄢˋ
Phần I · Từ vựng
- 表哥
anh họ (con của cô, dì, cậu... lớn tuổi hơn, khác họ)
NHán Việt: biểu caㄅㄧㄠˇ ㄍㄜ
Câu ví dụ (1)
- 隨便
tùy ý, tự nhiên
AdvHán Việt: tùy tiệnㄙㄨㄟˊ ㄅㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 種
trồng (cây)
VHán Việt: chủngㄓㄨㄥˋ
Câu ví dụ (1)
- 蔬菜
rau củ, rau xanh
NHán Việt: sơ tháiㄕㄨ ㄘㄞˋ
Câu ví dụ (1)
- 農夫
nông dân
NHán Việt: nông phuㄋㄨㄥˊ ㄈㄨ
Câu ví dụ (1)
- 減少
giảm bớt, giảm
VHán Việt: giảm thiểuㄐㄧㄢˇ ㄕㄠˇ
Câu ví dụ (1)
- 農藥
thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật
NHán Việt: nông dượcㄋㄨㄥˊ ㄧㄠˋ
Câu ví dụ (1)
- 天然
tự nhiên, thiên nhiên
Vs-attrHán Việt: thiên nhiênㄊㄧㄢ ㄖㄢˊ
Câu ví dụ (1)
- 堆肥
phân ủ (phân compost)
NHán Việt: đôi phìㄉㄨㄟ ㄈㄟˊ
Câu ví dụ (1)
- 辛苦
vất vả, cực khổ
VsHán Việt: tân khổㄒㄧㄣ ㄎㄨˇ
Câu ví dụ (1)
- 地位
địa vị
NHán Việt: địa vịㄉㄧˋ ㄨㄟˋ
Câu ví dụ (1)
- 收入
thu nhập
NHán Việt: thu nhậpㄕㄡ ㄖㄨˋ
Câu ví dụ (1)
- 利潤
lợi nhuận
NHán Việt: lợi nhuậnㄌㄧˋ ㄖㄨㄣˋ
Câu ví dụ (1)
- 屋子
căn nhà, gian phòng
NHán Việt: ốc tửㄨ ˙ㄗ
Câu ví dụ (1)
- 番茄
cà chua
NHán Việt: phiên giaㄈㄢ ㄑㄧㄝˊ
Câu ví dụ (1)
- 品種
giống, chủng loại
NHán Việt: phẩm chủngㄆㄧㄣˇ ㄓㄨㄥˇ
Câu ví dụ (1)
- 氣候
khí hậu
NHán Việt: khí hậuㄑㄧˋ ㄏㄡˋ
Câu ví dụ (1)
- 長
mọc, lớn lên, phát triển
ViHán Việt: trưởngㄓㄤˇ
Câu ví dụ (1)
- 熟
chín
VpHán Việt: thụcㄕㄡˊ
Câu ví dụ (1)
- 片
mảnh, vạt (lượng từ cho đất)
MHán Việt: phiếnㄆㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 田
ruộng, đồng
NHán Việt: điềnㄊㄧㄢˊ
Câu ví dụ (1)
- 照顧
chăm sóc, trông nom
VHán Việt: chiếu cốㄓㄠˋ ㄍㄨˋ
Câu ví dụ (1)
- 敢
dám
VauxHán Việt: cảmㄍㄢˇ
Câu ví dụ (1)
- 條件
điều kiện, (ở đây) ưu điểm, phẩm chất tốt (của người bạn đời tương lai)
NHán Việt: điều kiệnㄊㄧㄠˊ ㄐㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 黑
tối, đen
VpHán Việt: hắcㄏㄟ
Câu ví dụ (1)
Phần I · Cụm từ
- 摘下來
hái xuống (ví dụ hái quả từ cây)
Hán Việt: trích hạ laiㄓㄞ ㄒㄧㄚˋ ㄌㄞˊ
Câu ví dụ (1)
- 做不動
làm không nổi (vì tuổi già sức yếu)
Hán Việt: tố bất độngㄗㄨㄛˋ ㄅㄨˊ ㄉㄨㄥˋ
Câu ví dụ (1)
- 基因改造
biến đổi gen
Hán Việt: cơ nhân cải tạoㄐㄧ ㄧㄣ ㄍㄞˇ ㄗㄠˋ
Câu ví dụ (1)
- 忙得過來
xoay xở nổi, lo xuể
Hán Việt: mang đắc quá laiㄇㄤˊ ˙ㄉㄜ ㄍㄨㄛˋ ㄌㄞˊ
Câu ví dụ (1)
- 開玩笑
nói đùa, đùa giỡn
Hán Việt: khai ngoạn tiếuㄎㄞ ㄨㄢˊ ㄒㄧㄠˋ
Câu ví dụ (1)
- 看天吃飯
sống nhờ vào trời (thu nhập phụ thuộc thời tiết)
Hán Việt: khán thiên ngật phạnㄎㄢˋ ㄊㄧㄢ ㄔ ㄈㄢˋ
Câu ví dụ (1)
Phần II · Từ vựng
- 小農
tiểu nông, nông dân nhỏ
NHán Việt: tiểu nôngㄒㄧㄠˇ ㄋㄨㄥˊ
Câu ví dụ (1)
- 市集
chợ phiên, chợ
NHán Việt: thị tậpㄕˋ ㄐㄧˊ
Câu ví dụ (1)
- 食材
nguyên liệu thực phẩm
NHán Việt: thực tàiㄕˊ ㄘㄞˊ
Câu ví dụ (1)
- 產地
nơi sản xuất, nguồn gốc
NHán Việt: sản địaㄔㄢˇ ㄉㄧˋ
Câu ví dụ (1)
- 盡量
cố gắng hết mức, tận lượng
AdvHán Việt: tận lượngㄐㄧㄣˇ ㄌㄧㄤˋ
Câu ví dụ (1)
- 友善
thân thiện
VsHán Việt: hữu thiệnㄧㄡˇ ㄕㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 對待
đối xử, đối đãi
VHán Việt: đối đãiㄉㄨㄟˋ ㄉㄞˋ
Câu ví dụ (1)
- 土地
đất đai
NHán Việt: thổ địaㄊㄨˇ ㄉㄧˋ
Câu ví dụ (1)
- 信任
tin tưởng, tín nhiệm
VstHán Việt: tín nhiệmㄒㄧㄣˋ ㄖㄣˋ
Câu ví dụ (1)
- 寧可
thà, thà rằng
VstHán Việt: ninh khảㄋㄧㄥˊ ㄎㄜˇ
Câu ví dụ (1)
- 跑
chạy
ViHán Việt: bàoㄆㄠˇ
Câu ví dụ (1)
- 支持
ủng hộ, hỗ trợ
VHán Việt: chi trìㄓ ㄔˊ
Câu ví dụ (1)
- 文章
bài viết, bài báo
NHán Việt: văn chươngㄨㄣˊ ㄓㄤ
Câu ví dụ (1)
- 推銷
quảng bá, chào bán, tiếp thị
VHán Việt: thôi tiêuㄊㄨㄟ ㄒㄧㄠ
Câu ví dụ (1)
- 其中
trong đó
NHán Việt: kỳ trungㄑㄧˊ ㄓㄨㄥ
Câu ví dụ (1)
- 師傅
sư phụ, thợ cả (người có tay nghề)
NHán Việt: sư phóㄕ ㄈㄨˋ
Câu ví dụ (1)
- 農村
nông thôn, làng quê
NHán Việt: nông thônㄋㄨㄥˊ ㄘㄨㄣ
Câu ví dụ (1)
- 長大
lớn lên, trưởng thành
ViHán Việt: trưởng đạiㄓㄤˇ ㄉㄚˋ
Câu ví dụ (1)
- 幫助
giúp đỡ, hỗ trợ
VHán Việt: bang trợㄅㄤ ㄓㄨˋ
Câu ví dụ (1)
- 拜訪
thăm, đến thăm
VHán Việt: bái phỏngㄅㄞˋ ㄈㄤˇ
Câu ví dụ (1)
- 出產
sản xuất, sản xuất ra
VHán Việt: xuất sảnㄔㄨ ㄔㄢˇ
Câu ví dụ (1)
- 由於
do, bởi vì
ConjHán Việt: do ưㄧㄡˊ ㄩˊ
Câu ví dụ (1)
- 許多
nhiều, rất nhiều
DetHán Việt: hứa đaㄒㄩˇ ㄉㄨㄛ
Câu ví dụ (1)
- 接近
tiếp cận, gần gũi
VstHán Việt: tiếp cậnㄐㄧㄝ ㄐㄧㄣˋ
Câu ví dụ (1)
- 自然
thiên nhiên, tự nhiên
NHán Việt: tự nhiênㄗˋ ㄖㄢˊ
Câu ví dụ (1)
- 變成
trở thành, biến thành
VptHán Việt: biến thànhㄅㄧㄢˋ ㄔㄥˊ
Câu ví dụ (1)
- 休閒
nghỉ ngơi, giải trí
VsHán Việt: hưu nhànㄒㄧㄡ ㄒㄧㄢˊ
Câu ví dụ (1)
- 隨著
cùng với, theo đà
PrepHán Việt: tùy trướcㄙㄨㄟˊ ˙ㄓㄜ
Câu ví dụ (1)
- 觀光
tham quan, du lịch
ViHán Việt: quan quangㄍㄨㄢ ㄍㄨㄤ
Câu ví dụ (1)
- 消費
tiêu dùng, chi tiêu mua sắm
ViHán Việt: tiêu phíㄒㄧㄠ ㄈㄟˋ
Câu ví dụ (1)
- 安靜
yên tĩnh, yên lặng
VsHán Việt: an tĩnhㄢ ㄐㄧㄥˋ
Câu ví dụ (1)
- 消失
biến mất
VpHán Việt: tiêu thấtㄒㄧㄠ ㄕ
Câu ví dụ (1)
Phần II · Cụm từ
- 出問題
xảy ra vấn đề, có trục trặc
Hán Việt: xuất vấn đềㄔㄨ ㄨㄣˋ ㄊㄧˊ
Câu ví dụ (1)
- 一方面
một mặt, một phương diện
Hán Việt: nhất phương diệnㄧˋ ㄈㄤ ㄇㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
Hội thoại
Hội thoại
Bối cảnh: Lý Văn Ngạn dẫn hai người bạn là An Đức Tư và La San Đế đến nhà anh họ ở vùng quê.
表哥Biǎogē
歡迎、歡迎。大家隨便坐。這是剛摘下來的芒果,大家嚐嚐。Huānyíng, huānyíng. Dàjiā suíbiàn zuò. Zhè shì gāng zhāi xiàlái de mángguǒ, dàjiā chángchang.
李文彥Lǐ Wényàn
很好吃吧?我表哥除了芒果以外,還種了很多有機蔬菜。他是現代農夫。Hěn hǎochī ba? Wǒ biǎogē chúle mángguǒ yǐwài, hái zhòng le hěn duō yǒujī shūcài. Tā shì xiàndài nóngfū.
安德思Ān Désī
為什麼說他是現代農夫?Wèishénme shuō tā shì xiàndài nóngfū?
李文彥Lǐ Wényàn
因為他跟傳統農夫很不一樣。為了減少對環境的污染,他不用農藥,而且只用天然堆肥,大家可以放心地吃。Yīnwèi tā gēn chuántǒng nóngfū hěn bù yíyàng. Wèile jiǎnshǎo duì huánjìng de wūrǎn, tā bú yòng nóngyào, érqiě zhǐ yòng tiānrán duīféi, dàjiā kěyǐ fàngxīn de chī.
安德思Ān Désī
當農夫不是很辛苦嗎?你為什麼要當農夫?Dāng nóngfū bú shì hěn xīnkǔ ma? Nǐ wèishénme yào dāng nóngfū?
表哥Biǎogē
我本來在大學教書,因為看到父母年紀大了,做不動了,才決定回來幫忙的。Wǒ běnlái zài dàxué jiāoshū, yīnwèi kàndào fùmǔ niánjì dà le, zuò bú dòng le, cái juédìng huílái bāngmáng de.
羅珊蒂Luó Shāndì
你家人不反對你回來嗎?Nǐ jiārén bù fǎnduì nǐ huílái ma?
表哥Biǎogē
當然反對。農夫在台灣的社會地位不高,工作辛苦不說,收入也不穩定,父母都希望孩子有更好的發展。Dāngrán fǎnduì. Nóngfū zài Táiwān de shèhuì dìwèi bù gāo, gōngzuò xīnkǔ bù shuō, shōurù yě bù wěndìng, fùmǔ dōu xīwàng háizi yǒu gèng hǎo de fāzhǎn.
羅珊蒂Luó Shāndì
怎麼會呢?超市的有機蔬菜都貴得不得了。Zěnme huì ne? Chāoshì de yǒujī shūcài dōu guì de bùdéliǎo.
表哥Biǎogē
賣給超市,農夫的利潤很低,可是自己賣的話,問題更多。今天不談這個。天氣這麼好,別一直待在屋子裡,我們出去走走吧。Mài gěi chāoshì, nóngfū de lìrùn hěn dī, kěshì zìjǐ mài de huà, wèntí gèng duō. Jīntiān bù tán zhège. Tiānqì zhème hǎo, bié yìzhí dāi zài wūzi lǐ, wǒmen chūqù zǒuzou ba.
(到了屋外)(Dào le wūwài)
安德思Ān Désī
這些番茄真漂亮!Zhèxiē fānqié zhēn piàoliàng!
表哥Biǎogē
這不是基因改造的,是新品種。今年氣候特別好,再加上沒有颱風,所以青菜水果都長得很好。Zhè búshì jīyīn gǎizào de, shì xīn pǐnzhǒng. Jīnnián qìhòu tèbié hǎo, zài jiāshàng méiyǒu táifēng, suǒyǐ qīngcài shuǐguǒ dōu zhǎng de hěn hǎo.
安德思Ān Désī
這些番茄熟了嗎?Zhèxiē fānqié shóu le ma?
表哥Biǎogē
熟了,熟了,摘下來就可以吃了。這些番茄都是有機的,不必洗。Shóu le, shóu le, zhāi xiàlái jiù kěyǐ chī le. Zhèxiē fānqié dōu shì yǒujī de, bú bì xǐ.
安德思Ān Désī
這麼大的一片田,你一個人照顧,忙得過來嗎?Zhème dà de yí piàn tián, nǐ yí ge rén zhàogù, máng de guòlái ma?
表哥Biǎogē
平常還好,可是收成的時候,很難找到人幫忙。Píngcháng hái hǎo, kěshì shōuchéng de shíhòu, hěn nán zhǎodào rén bāngmáng.
李文彥Lǐ Wényàn
這幾年,回鄉下種田的年輕人不是很多嗎?Zhè jǐ nián, huí xiāngxià zhòngtián de niánqīngrén bú shì hěn duō ma?
表哥Biǎogē
忙的時候,大家都一樣,連自己的事都做不完,怎麼有時間幫別人的忙?Máng de shíhòu, dàjiā dōu yíyàng, lián zìjǐ de shì dōu zuò bù wán, zěnme yǒu shíjiān bāng biéren de máng?
羅珊蒂Luó Shāndì
你怎麼不找個太太來幫你?Nǐ zěnme bù zhǎo ge tàitai lái bāng nǐ?
李文彥Lǐ Wényàn
妳這問題問得真好。我表哥什麼都有,就是少了一個太太。Nǐ zhè wèntí wèn de zhēn hǎo. Wǒ biǎogē shénme dōu yǒu, jiùshì shǎo le yí ge tàitai.
表哥Biǎogē
別開玩笑了。農夫看天吃飯,收入這麼不穩定,怎麼敢結婚?Bié kāi wánxiào le. Nóngfū kàntiān chīfàn, shōurù zhème bù wěndìng, zěnme gǎn jiéhūn?
羅珊蒂Luó Shāndì
表哥,你條件這麼好,我給你介紹一個,怎麼樣?Biǎogē, nǐ tiáojiàn zhème hǎo, wǒ gěi nǐ jièshào yí ge, zěnmeyàng?
表哥Biǎogē
以後再說吧!天黑了,我們快回去吃飯。Yǐhòu zài shuō ba! Tiān hēi le, wǒmen kuài huíqù chīfàn.
Đoạn đọc
Bối cảnh: Tiểu nông thời hiện đại (現代小農)
星期天一大早,何雅婷就陪著媽媽到農夫市集去買菜。最近食品安全出了好幾次問題,何雅婷的媽媽為了家人的健康,開始注意食材的產地,也盡量到有機商店和農夫市集買菜。雖然這些地方賣的東西種類沒有市場那麼多,價錢也比較高,可是媽媽常跟農夫聊天,了解小農用友善的方式對待土地和環境,很信任他們,所以寧可每個星期跑一趟,多花一點錢,也要支持小農。Xīngqítiān yí dà zǎo, Hé Yǎtíng jiù péizhe māma dào nóngfū shìjí qù mǎicài. Zuìjìn shípǐn ānquán chū le hǎo jǐ cì wèntí, Hé Yǎtíng de māma wèile jiārén de jiànkāng, kāishǐ zhùyì shícái de chǎndì, yě jǐnliàng dào yǒujī shāngdiàn hé nóngfū shìjí mǎicài. Suīrán zhèxiē dìfāng mài de dōngxi zhǒnglèi méiyǒu shìchǎng nàme duō, jiàqián yě bǐjiào gāo, kěshì māma cháng gēn nóngfū liáotiān, liǎojiě xiǎonóng yòng yǒushàn de fāngshì duìdài tǔdì hé huánjìng, hěn xìnrèn tāmen, suǒyǐ níngkě měi ge xīngqí pǎo yí tàng, duō huā yìdiǎn qián, yě yào zhīchí xiǎonóng.
像何雅婷媽媽這樣關心小農的人越來越多。有人寫文章介紹小農種的蔬菜水果,有人到處幫小農推銷,其中最有名的是一位麵包師傅。他從小在農村長大,了解農夫的辛苦。為了幫助小農,也為了幫自己的產品找更好的食材,他常常拜訪小農,用他們出產的食材做出受歡迎的麵包。Xiàng Hé Yǎtíng māma zhèyàng guānxīn xiǎonóng de rén yuè lái yuè duō. Yǒu rén xiě wénzhāng jièshào xiǎonóng zhòng de shūcài shuǐguǒ, yǒu rén dàochù bāng xiǎonóng tuīxiāo, qízhōng zuì yǒumíng de shì yí wèi miànbāo shīfù. Tā cóng xiǎo zài nóngcūn zhǎngdà, liǎojiě nóngfū de xīnkǔ. Wèile bāngzhù xiǎonóng, yě wèile bāng zìjǐ de chǎnpǐn zhǎo gèng hǎo de shícái, tā chángcháng bàifǎng xiǎonóng, yòng tāmen chūchǎn de shícái zuòchū shòu huānyíng de miànbāo.
由於報紙、網路的介紹,許多住在城市裡的人開始羨慕小農的生活。他們利用放假的時候,帶著孩子到農村去,一方面可以讓孩子在田裡跑跑跳跳,接近自然,一方面自己也可以放鬆心情。到鄉下住一晚變成了現在熱門的休閒活動。Yóuyú bàozhǐ, wǎnglù de jièshào, xǔduō zhù zài chéngshì lǐ de rén kāishǐ xiànmù xiǎonóng de shēnghuó. Tāmen lìyòng fàngjià de shíhòu, dàizhe háizi dào nóngcūn qù, yì fāngmiàn kěyǐ ràng háizi zài tián lǐ pǎopǎo tiàotiào, jiējìn zìrán, yì fāngmiàn zìjǐ yě kěyǐ fàngsōng xīnqíng. Dào xiāngxià zhù yì wǎn biànchéng le xiànzài rèmén de xiūxián huódòng.
隨著小農越來越受重視,到農村來觀光的人也慢慢地多起來了,連便利商店都來了。以前當地人習慣自己做飯,或是到傳統的小商店和小吃店消費,現在便利商店更方便也更吸引他們。傳統的小店生意受到了影響,原來安靜的農村有了很大的變化。現在農人擔心的是傳統的生活方式會不會消失。Suízhe xiǎonóng yuè lái yuè shòu zhòngshì, dào nóngcūn lái guānguāng de rén yě mànmàn de duō qǐlái le, lián biànlì shāngdiàn dōu lái le. Yǐqián dāngdì rén xíguàn zìjǐ zuòfàn, huòshì dào chuántǒng de xiǎo shāngdiàn hé xiǎochī diàn xiāofèi, xiànzài biànlì shāngdiàn gèng fāngbiàn yě gèng xīyǐn tāmen. Chuántǒng de xiǎo diàn shēngyì shòudào le yǐngxiǎng, yuánlái ānjìng de nóngcūn yǒu le hěn dà de biànhuà. Xiànzài nóngrén dānxīn de shì chuántǒng de shēnghuó fāngshì huì bú huì xiāoshī.
Ngữ pháp
因為…才…chỉ vì… (mới)…
Chức năng
Mẫu câu này nhấn mạnh rằng một sự việc xảy ra chỉ vì một lý do nhất định. Đây là cấu trúc nhân quả điển hình.
- 因為賣保險,收入不穩定,她才想換工作的。Yīnwèi mài bǎoxiǎn, shōurù bù wěndìng, tā cái xiǎng huàn gōngzuò de.
- 因為這個沙拉是用表哥種的有機蔬菜做的,我才吃的。Yīnwèi zhège shālā shì yòng biǎogē zhòng de yǒujī shūcài zuò de, wǒ cái chī de.
- 美美條件很好,因為工作一直很忙,才到現在還沒有結婚。Měiměi tiáojiàn hěn hǎo, yīnwèi gōngzuò yìzhí hěn máng, cái dào xiànzài hái méiyǒu jiéhūn.
- 因為工作壓力太大,健康出了問題,他才決定回鄉下種田的。Yīnwèi gōngzuò yālì tài dà, jiànkāng chū le wèntí, tā cái juédìng huí xiāngxià zhòngtián de.
- 因為他不但熱心,而且成績好,才拿到獎學金的。Yīnwèi tā búdàn rèxīn, érqiě chéngjī hǎo, cái nádào jiǎngxuéjīn de.
Cách dùng
才 chỉ có thể dùng trong câu miêu tả sự việc đã xảy ra trong quá khứ. Mẫu 因為…所以 dùng để chỉ nguyên nhân và kết quả, không nhất thiết dùng cho sự việc đã xảy ra.
- A:你不是最喜歡看煙火的嗎?怎麼沒去? B:因為我不舒服,才沒去看煙火的。A: Nǐ búshì zuì xǐhuān kàn yānhuǒ de ma? Zěnme méi qù? B: Yīnwèi wǒ bù shūfú, cái méi qù kàn yānhuǒ de.
- A:你明天為什麼不去看煙火了? B:因為要去女朋友家,所以不能去看煙火了。A: Nǐ míngtiān wèishénme bú qù kàn yānhuǒ le? B: Yīnwèi yào qù nǚpéngyǒu jiā, suǒyǐ bù néng qù kàn yānhuǒ le.
(一)Hoàn thành các hội thoại sau dùng 因為…才…, nêu rõ lý do của một việc.
A:你怎麼沒去聽五月天的跨年演唱會? B:______。
Hiện đáp án
A:你為什麼不買基因改造的食品?不是比較便宜嗎? B:______。
Hiện đáp án
A:為什麼很多人喜歡到農夫市集買菜?價錢不是比較貴嗎? B:______。
Hiện đáp án
A:你為什麼要買他推銷的產品?你信任他嗎? B:______。
Hiện đáp án
A:你為什麼喜歡去古老的城市?現代城市不吸引你嗎? B:______。
Hiện đáp án
…S1…不說,S2也…Phàn nàn với …S1… không nói, S2 cũng… (không chỉ… mà còn…)
Chức năng
Mẫu câu này dùng để phàn nàn về hai vấn đề, trong đó vấn đề thứ hai nghiêm trọng hơn vấn đề thứ nhất.
- 那個地方吵不說,環境也很複雜。Nàge dìfāng chǎo bù shuō, huánjìng yě hěn fùzá.
- 他現在的工作是推銷產品。薪水低不說,也很辛苦。Tā xiànzài de gōngzuò shì tuīxiāo chǎnpǐn. Xīnshuǐ dī bù shuō, yě hěn xīnkǔ.
- 那家店賣的商品種類少不說,價錢也很貴,難怪客人不多。Nà jiā diàn mài de shāngpǐn zhǒnglèi shǎo bù shuō, jiàqián yě hěn guì, nánguài kèrén bù duō.
- 小林最近常遲到不說,功課也不寫。他怎麼了?Xiǎolín zuìjìn cháng chídào bù shuō, gōngkè yě bù xiě. Tā zěnme le?
- 週年慶的時候,擠死了不說,也常常因為便宜買了一些沒有用的東西回家。Zhōunián qìng de shíhòu, jǐ sǐ le bù shuō, yě chángcháng yīnwèi piányí mǎi le yìxiē méiyǒu yòng de dōngxi huíjiā.
Cách dùng
Cả hai mẫu …不說,也… và 不但…,還… đều mang tính tăng tiến, tức là thêm một sự việc lên trên sự việc khác; nhưng 不但…,還… ở Bài 4 có thể dùng với cả việc tích cực lẫn tiêu cực, còn …不說,也… chỉ dùng cho việc tiêu cực. Ví dụ có thể nói: 他不但成績好,還很熱心。 'Thành tích của cậu ấy không những tốt mà còn rất nhiệt tình.', nhưng câu *他成績好不說,也很熱心 là câu sai.
(二)Hãy hoàn thành các hội thoại dưới đây bằng mẫu …不說,也…, nói về hai điều không tốt.
A:你為什麼不想租那間房子?(光線不好;很舊) B:______。
Hiện đáp án
A:你新買的手機為什麼要拿回去退換?(聽不清楚;常常自動關機) B:______。
Hiện đáp án
A:你喜歡吃薯條嗎?(太鹹;太油膩) B:不喜歡。______。
Hiện đáp án
A:你想當翻譯嗎?(辛苦;收入不穩定) B:不想,______。
Hiện đáp án
A:你喜歡住在鄉下嗎?(蚊蟲多;生活不方便) B:不喜歡。______。
Hiện đáp án
再加上hơn nữa, thêm vào đó
Chức năng
Cụm 再加上 bổ sung thêm một yếu tố. Câu có thể thể hiện sự tán thành hoặc phê bình của người nói.
- 那件衣服的款式比較舊,顏色也太淺,再加上穿起來不舒服,所以雖然打五折,我也沒買。Nà jiàn yīfú de kuǎnshì bǐjiào jiù, yánsè yě tài qiǎn, zài jiāshàng chuān qǐlái bù shūfú, suǒyǐ suīrán dǎ wǔ zhé, wǒ yě méi mǎi.
- 陽明山上有很多很好的餐廳,再加上夜景很美,他決定帶女朋友上陽明山吃晚飯。Yángmíngshān shàng yǒu hěn duō hěn hǎo de cāntīng, zài jiāshàng yèjǐng hěn měi, tā juédìng dài nǚpéngyǒu shàng Yángmíngshān chī wǎnfàn.
- 當老師生活穩定,再加上薪水比一般工作高,難怪他每天熬夜念書,準備考試。Dāng lǎoshī shēnghuó wěndìng, zài jiāshàng xīnshuǐ bǐ yìbān gōngzuò gāo, nánguài tā měitiān áoyè niànshū, zhǔnbèi kǎoshì.
- 在鄉下,孩子可以接近土地,在田裡跑跑跳跳,再加上可以吃到最新鮮的蔬菜,所以父母週末都喜歡帶孩子到鄉下去玩。Zài xiāngxià, háizi kěyǐ jiējìn tǔdì, zài tián lǐ pǎopǎo tiàotiào, zài jiāshàng kěyǐ chīdào zuì xīnxiān de shūcài, suǒyǐ fùmǔ zhōumò dōu xǐhuān dài háizi dào xiāngxià qù wán.
- 大家都很信任他,再加上他的麵包都是用最好的食材做的,所以很多人住得再遠也要去他的店買麵包。Dàjiā dōu hěn xìnrèn tā, zài jiāshàng tā de miànbāo dōu shì yòng zuì hǎo de shícái zuò de, suǒyǐ hěn duō rén zhù de zài yuǎn yě yào qù tā de diàn mǎi miànbāo.
(三)Hoàn thành các câu dưới đây với cụm 再加上…, bổ sung thêm một yếu tố vào điều đã nói.
表哥種的番茄是新品種,顏色很漂亮, 再加上______,所以賣得很好。
Hiện đáp án
這件羊毛外套又輕又暖和,再加上______,我就買了。
Hiện đáp án
王小姐很甜美,再加上______,所以喜歡她的人很多。
Hiện đáp án
這個款式的手機是最新型的,功能好,再加上______,買的人很多。
Hiện đáp án
去台南可以看到很多台灣人傳統的風俗習慣, 再加上______,所以我一有機會就去。
Hiện đáp án
什麼都…,就是…cái gì cũng…, chỉ có điều… (ngoại trừ…)
Chức năng
Mẫu câu này nêu ra một ngoại lệ đối với điều đã nói trước đó.
- 她什麼都買了,就是忘了買鹽。Tā shénme dōu mǎi le, jiùshì wàng le mǎi yán.
- 這家商店今天什麼都打八折,就是我要買的東西不打折。Zhè jiā shāngdiàn jīntiān shénme dōu dǎ bā zhé, jiùshì wǒ yào mǎi de dōngxi bù dǎzhé.
- 他對什麼都不講究,就是講究吃。Tā duì shénme dōu bù jiǎngjiù, jiùshì jiǎngjiù chī.
- 這條街上什麼店都有,就是沒有電信公司的門市。Zhè tiáo jiē shàng shénme diàn dōu yǒu, jiùshì méiyǒu diànxìn gōngsī de ménshì.
- 他做什麼父母都支持,就是不讓他休學去工作。Tā zuò shénme fùmǔ dōu zhīchí, jiùshì bú ràng tā xiūxué qù gōngzuò.
(四)Hãy hoàn thành các hội thoại dưới đây, nêu ngoại lệ bằng 什麼都…,就是….
A:聽說墾丁有很多水上活動,你去潛水了嗎? B:______。
Hiện đáp án
A:他對電子產品那麼有興趣,一定有平板電腦吧? B:______。
Hiện đáp án
A:你怎麼不點海鮮呢?你吃素嗎? B:______。
Hiện đáp án
A:你週末請客,飲料準備好了嗎? B:______。
Hiện đáp án
A:你還留著買手機的發票嗎?沒丟掉吧。 B:丟掉了。______。
Hiện đáp án
寧可…,也要…thà… cũng phải…
Chức năng
Trong mẫu câu này, 寧可 nêu ra điều mà chủ ngữ sẵn sàng chịu đựng để đạt được một việc quan trọng hơn.
- 父母寧可自己辛苦一點,也要讓孩子快樂。Fùmǔ níngkě zìjǐ xīnkǔ yìdiǎn, yě yào ràng háizi kuàilè.
- 小農寧可收成少,也要種出安全、健康的食材。Xiǎonóng níngkě shōuchéng shǎo, yě yào zhòngchū ānquán, jiànkāng de shícái.
- 她寧可薪水少,也要做自己有興趣的工作。Tā níngkě xīnshuǐ shǎo, yě yào zuò zìjǐ yǒu xìngqù de gōngzuò.
- 表哥寧可不睡覺,也要把報告寫完。Biǎogē níngkě bú shuìjiào, yě yào bǎ bàogào xiě wán.
- 美美寧可餐餐吃麵包,也要買漂亮的衣服。Měiměi níngkě cāncān chī miànbāo, yě yào mǎi piàoliàng de yīfú.
(五)Hãy hoàn thành các hội thoại dưới đây, dùng 寧可…,也要… để nói về sự nhượng bộ cần thiết để đạt một kết quả.
A:你不是沒時間睡覺嗎?為什麼還在玩電腦遊戲? B:______。
Hiện đáp án
A:你總是說錢不夠,不能跟我們去玩。為什麼買這麼貴的智慧型手機? B:______。
Hiện đáp án
A:你買不買有機產品?聽說有機的貴很多。 B:買啊!為了健康,______。
Hiện đáp án
A:他為什麼那麼熱心,熬夜幫朋友找資料。 B:他就是這樣的人,______。
Hiện đáp án
A:他對吃真講究,可以為了一碗鹹粥跑一趟台南。 B:他喜歡美食,______。
Hiện đáp án
像…的 + nounnhư… + danh từ (những… như)
Chức năng
Mẫu câu này bổ sung đặc điểm riêng cho chủ ngữ hoặc tân ngữ của câu.
- 像小籠包、炸雞排、擔仔麵這樣的小吃,他都喜歡。Xiàng xiǎolóngbāo, zházhīpái, dànzǎimiàn zhèyàng de xiǎochī, tā dōu xǐhuān.
- 像你這樣喜歡古蹟的人,一定要去台南看看。Xiàng nǐ zhèyàng xǐhuān gǔjī de rén, yídìng yào qù Táinán kànkan.
- 像她那樣有語言天分的人,一定能很快地學好中文。Xiàng tā nàyàng yǒu yǔyán tiānfèn de rén, yídìng néng hěn kuài de xuéhǎo Zhōngwén.
- 像他這樣友善對待土地的小農越來越多。Xiàng tā zhèyàng yǒushàn duìdài tǔdì de xiǎonóng yuè lái yuè duō.
- 像她這樣在農村長大的人都喜歡接近自然。Xiàng tā zhèyàng zài nóngcūn zhǎngdà de rén dōu xǐhuān jiējìn zìrán.
Cách dùng
Mẫu câu này không liên quan đến 像…一樣 (Bài 9, Quyển 2) dùng để so sánh hai danh từ, ví dụ: 他在鄉下買了一片田,每天吃的都是自己種的新鮮蔬菜,我羨慕他,希望能像他一樣。 'Anh ấy mua một mảnh ruộng ở quê, ngày nào cũng ăn rau tươi do mình trồng. Tôi ngưỡng mộ anh ấy, mong có thể giống như anh ấy.'
(六)Hãy hoàn thành các câu sau với mẫu 像…的 + danh từ.
像______,美美都喜歡吃。
Hiện đáp án
像手機、平板電腦______,她都要買最新型的。
Hiện đáp án
像______開演唱會的時候,美美都要去聽。
Hiện đáp án
美美喜歡流行的東西,像______,她都要買當季款式。
Hiện đáp án
像______,都能讓我們放鬆心情。
Hiện đáp án
一方面…,一方面…một mặt…, một mặt…
Chức năng
Mẫu câu này trình bày hai góc nhìn khác nhau về một sự việc.
- 她去聽五月天的演唱會,一方面想放鬆心情,一方面也想了解為什麼五月天這麼受歡迎。Tā qù tīng Wǔyuètiān de yǎnchànghuì, yì fāngmiàn xiǎng fàngsōng xīnqíng, yì fāngmiàn yě xiǎng liǎojiě wèishénme Wǔyuètiān zhème shòu huānyíng.
- 她暑假去打工,一方面想賺點錢,一方面也想學一些社會經驗。Tā shǔjià qù dǎgōng, yì fāngmiàn xiǎng zhuàn diǎn qián, yì fāngmiàn yě xiǎng xué yìxiē shèhuì jīngyàn.
- 這個款式的包包賣得這麼好,一方面是因為連續劇裡的女主角拿過,一方面是價錢也不太貴。Zhège kuǎnshì de bāobāo mài de zhème hǎo, yì fāngmiàn shì yīnwèi liánxùjù lǐ de nǚ zhǔjué ná guò, yì fāngmiàn shì jiàqián yě bú tài guì.
- 去農夫市集買菜,一方面可以吃到最新鮮的蔬菜、水果,一方面也可以幫助小農。Qù nóngfū shìjí mǎicài, yì fāngmiàn kěyǐ chīdào zuì xīnxiān de shūcài, shuǐguǒ, yì fāngmiàn yě kěyǐ bāngzhù xiǎonóng.
- 過節的時候回家鄉,一方面可以跟家人團聚,一方面還可以看看老同學。Guòjié de shíhòu huí jiāxiāng, yì fāngmiàn kěyǐ gēn jiārén tuánjù, yì fāngmiàn hái kěyǐ kànkan lǎo tóngxué.
Cách dùng
Đây là cấu trúc mang tính văn viết, ít dùng trong khẩu ngữ.
(七)Hãy hoàn thành các hội thoại dưới đây, trình bày hai góc nhìn khác nhau bằng 一方面…,一方面….
A:你為什麼不參加校外教學? B:______。
Hiện đáp án
A:大明為什麼轉到會計系? B:______。
Hiện đáp án
A:媽媽為什麼不讓孩子看漫畫? B:______。
Hiện đáp án
A:你表哥為什麼用天然堆肥種蔬菜? B:______。
Hiện đáp án
A:父母為什麼不喜歡孩子當農夫? B:______。
Hiện đáp án
隨著 S1…,S2也…cùng với S1…, S2 cũng… (theo đà…)
Chức năng
Mẫu câu này có nghĩa là S1 đóng góp đáng kể vào việc S2 xảy ra.
- 隨著中國的經濟越來越好,中國在國際上的地位也越來越重要。Suízhe Zhōngguó de jīngjì yuè lái yuè hǎo, Zhōngguó zài guójì shàng de dìwèi yě yuè lái yuè zhòngyào.
- 隨著她的中文越來越好,她參加的活動也越來越多。Suízhe tā de Zhōngwén yuè lái yuè hǎo, tā cānjiā de huódòng yě yuè lái yuè duō.
- 隨著大家對農藥越來越了解,買有機產品的人也越來越多了。Suízhe dàjiā duì nóngyào yuè lái yuè liǎojiě, mǎi yǒujī chǎnpǐn de rén yě yuè lái yuè duō le.
- 隨著研究所考試的時間越來越近,他的壓力也越來越大。Suízhe yánjiūsuǒ kǎoshì de shíjiān yuè lái yuè jìn, tā de yālì yě yuè lái yuè dà.
- 隨著年紀越來越大,她也越來越想在美國工作的孩子。Suízhe niánjì yuè lái yuè dà, tā yě yuè lái yuè xiǎng zài Měiguó gōngzuò de háizi.
Cách dùng
Mẫu câu này không dùng trong hội thoại hằng ngày, khá trang trọng.
(八)Hãy hoàn thành các câu dưới đây, tạo thành chuỗi diễn tiến bằng 隨著…,…也….
隨著收入越來越高,______。
Hiện đáp án
隨著大家越來越重視健康,______。
Hiện đáp án
隨著使用網路的人越來越多,______。
Hiện đáp án
隨著到農村來觀光的人越來越多,______。
Hiện đáp án
隨著她推銷的經驗越來越多,______。
Hiện đáp án
Ghi chú
Hồ, Phiên và Dương
Hôm nay có một học sinh hỏi tôi: “Vì sao chữ 番 (fān) trong 番茄 (fānqié, cà chua) không có bộ thảo ở trên? Chẳng phải cà chua là thực vật sao?” Câu hỏi của em cho thấy tiếng Trung của em đã rất cao. Vấn đề là chữ 番 liên quan nhiều đến lịch sử, nên việc em hỏi như vậy là điều dễ hiểu. Các từ tiếng Trung có chữ 胡 (hú), 番 và 洋 (yáng) dùng để chỉ những thứ được sản xuất hoặc phát minh ở ngoài Trung Quốc, được du nhập từ nước ngoài.
Trong ba chữ này, 胡 có lịch sử lâu đời nhất. Vào thời Tần – Hán (221 TCN – 220 SCN), 胡人 (húrén) là kẻ thù mạnh nhất của Trung Quốc. Từ này chỉ người Bắc Địch hoặc người Hung Nô, đều là các dân tộc thiểu số ở phương bắc. Về sau, Trương Khiên đời Hán được cử làm sứ giả đến Tây Vực, qua đó mở ra con đường đi về phía Tây gọi là Con đường Tơ lụa, kéo theo sự giao lưu thường xuyên giữa Đông và Tây. Theo sử liệu, Hán Linh Đế (東漢靈帝) đời Đông Hán thích y phục ngoại quốc (胡服 hú fú), giường ngoại quốc (胡床 hú chuáng), món ăn ngoại quốc (胡飯 hú fàn) và những thứ tương tự. Trung Quốc chứng kiến xã hội “ngoại quốc hóa”: người Trung Quốc mặc y phục ngoại quốc và đưa các món ăn ngoại quốc vào bữa ăn. Đáng chú ý, “giường” ngoại quốc (胡床) thật ra là loại ghế do người nước ngoài phát minh, chấm dứt tập quán ngồi bệt dưới đất của người Trung Quốc. Những thứ khác đến từ Tây Vực gồm tiêu đen (胡椒 hújiāo), óc chó (胡桃 hútáo), mè (胡麻 húmá), dưa chuột (胡瓜 húguā), cà rốt (胡蘿蔔 húluóbo) và hồ cầm (胡琴 húqín), một loại nhạc cụ kéo dây có hai dây.
Khi các dân tộc phương bắc xâm chiếm vùng Trung Nguyên, nhiều người chạy xuống phương nam. Những người từ phương bắc xuống không còn dùng chữ 胡 để chỉ đồ vật nhập khẩu mà dùng chữ 番. Những thứ như cà chua (番茄), khoai lang (番薯 fānshǔ), ngô (番麥 fānmài), ớt (番椒 fānjiāo) và ổi (番石榴 fānshíliú), vốn đến Trung Quốc gián tiếp từ Tân Thế Giới qua châu Âu trong thời đại Khám phá, đều được gắn chữ 番 ở đầu. Vì vậy chữ 番 trong cà chua không viết với bộ thảo.
洋 là chữ được dùng muộn nhất để đặt tên cho đồ vật nhập khẩu. Đúng như tên gọi (洋 nghĩa là đại dương), những thứ mang chữ này đã vượt đại dương để đến Trung Quốc. Ví dụ như hành tây (洋蔥 yángcōng), nấm tây (洋菇 yánggū), khoai tây (洋芋 yángyù) và lan tây (洋蘭 yánglán). Trong ba chữ, 洋 ít mang nghĩa miệt thị nhất. Chẳng hạn, người ta có thể nói về một học giả: “他喝過洋墨水,見識比較廣” (Nghĩa đen: Anh ấy đã uống mực Tây, tức là đã du học nước ngoài, có kiến thức và kinh nghiệm rộng). Hoặc nói về một đứa trẻ đáng yêu: “他的孩子好可愛,真像洋娃娃” (Con của anh ấy thật đáng yêu, trông như búp bê.) Còn 胡, khi dùng trong các cụm từ, không bao giờ mang nghĩa tốt. Ví dụ: nói bậy (胡說 húshuō), làm loạn (胡鬧 húnào), làm càn bất chấp pháp luật hay lề thói (胡作非為 húzuò-fēiwéi). Chữ 番 cũng vậy. Ngày xưa, người bản địa được chia làm hai loại: “sinh phiên” (生番 shēngfān, bộ tộc hoang dã) và “thục phiên” (熟番 shóufān, bộ tộc biên cương đã đồng hóa). Trong thời kỳ thực dân, người phương Tây bị gọi là “Hồng mao phiên” (紅毛番 hóngmáofān), còn sách của họ gọi là “sách ngoại quốc” (番仔書 fānzǎishū).
Chú thích ảnh: Cà rốt, tiêu, dưa chuột và óc chó là những từ có chữ 胡, cho biết chúng có nguồn gốc từ Tây Vực (nay là miền tây Trung Quốc). / Ngô, cà chua, ớt, khoai lang và ổi là những từ có chữ 番, cho biết chúng có nguồn gốc từ các dân tộc phương bắc Trung Quốc. / Hành tây, khoai tây và nấm là những từ có chữ 洋, cho biết chúng được đưa vượt đại dương đến Trung Quốc.