Mục tiêu bài học
- Học tên các món ăn thông dụng và miêu tả hương vị của chúng.
- Học cách nói về món ăn mình thích và đưa ra nhận xét đơn giản về món ăn.
- Học cách miêu tả ai đó biết/không biết làm gì và làm giỏi đến mức nào.
- Học cách nhờ người khác giúp đỡ.
Từ vựng
Phần I · Từ vựng
- 牛肉
thịt bò
NHán Việt: ngưu nhụcㄋㄧㄡˊ ㄖㄡˋ
Câu ví dụ (1)
- 麵
mì
NHán Việt: miếnㄇㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 真
thật; thật là
AdvHán Việt: chânㄓㄣ
Câu ví dụ (1)
- 好吃
ngon (đồ ăn)
VsHán Việt: hảo ngậtㄏㄠˇ ㄔ
Câu ví dụ (1)
- 說
nói
VHán Việt: thuyếtㄕㄨㄛ
Câu ví dụ (1)
- 少
ít (về số lượng)
Vs-predHán Việt: thiểuㄕㄠˇ
Câu ví dụ (1)
- 有名
nổi tiếng
VsHán Việt: hữu danhㄧㄡˇ ㄇㄧㄥˊ
Câu ví dụ (1)
- 小吃
món ăn vặt; quà vặt
NHán Việt: tiểu ngậtㄒㄧㄠˇ ㄔ
Câu ví dụ (1)
- 最
nhất
AdvHán Việt: tốiㄗㄨㄟˋ
Câu ví dụ (1)
- 湯
canh; nước dùng
NHán Việt: thangㄊㄤ
Câu ví dụ (1)
- 這麼
như thế này; đến thế
AdvHán Việt: giá maㄓㄜˋ ˙ㄇㄜ
Câu ví dụ (1)
- 知道
biết
VstHán Việt: tri đạoㄓ ㄉㄠˋ
Câu ví dụ (1)
- 家
lượng từ cho nhà hàng, cửa hàng…
MHán Việt: giaㄐㄧㄚ
Câu ví dụ (1)
- 店
cửa hàng; quán
NHán Việt: điếmㄉㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 一定
nhất định; chắc chắn phải
AdvHán Việt: nhất địnhㄧˊ ㄉㄧㄥˋ
Câu ví dụ (1)
- 點
gọi (món ăn)
VHán Việt: điểmㄉㄧㄢˇ
Câu ví dụ (1)
- 碗
bát; tô (lượng từ)
MHán Việt: oảnㄨㄢˇ
Câu ví dụ (1)
Phần I · Cụm từ
- 是啊
Đúng vậy.
Hán Việt: thị aㄕˋ ˙ㄚ
Câu ví dụ (1)
- 小籠包
tiểu long bao (bánh bao nhỏ hấp nhân thịt và rau cải)
Hán Việt: tiểu lung baoㄒㄧㄠˇ ㄌㄨㄥˊ ㄅㄠ
Câu ví dụ (1)
- 臭豆腐
đậu phụ thối (đậu phụ lên men)
Hán Việt: xú đậu hủㄔㄡˋ ㄉㄡˋ ㄈㄨˇ
Câu ví dụ (1)
- 太好了
Tuyệt quá. Hay quá.
Hán Việt: thái hảo liễuㄊㄞˋ ㄏㄠˇ ˙ㄌㄜ
Câu ví dụ (1)
Phần II · Từ vựng
- 昨天
hôm qua
NHán Việt: tạc thiênㄗㄨㄛˊ ㄊㄧㄢ
Câu ví dụ (1)
- 餐廳
nhà hàng
NHán Việt: xan sảnhㄘㄢ ㄊㄧㄥ
Câu ví dụ (1)
- 可是
nhưng
ConjHán Việt: khả thịㄎㄜˇ ㄕˋ
Câu ví dụ (1)
- 辣
cay
VsHán Việt: lạtㄌㄚˋ
Câu ví dụ (1)
- 怕
(ở đây) không chịu được, sợ
VstHán Việt: phạㄆㄚˋ
Câu ví dụ (1)
- 所以
vì vậy, nên
ConjHán Việt: sở dĩㄙㄨㄛˇ ㄧˇ
Câu ví dụ (1)
- 自己
tự mình; bản thân
NHán Việt: tự kỷㄗˋ ㄐㄧˇ
Câu ví dụ (1)
- 做飯
nấu ăn; nấu cơm
V-sepHán Việt: tố phạnㄗㄨㄛˋ ㄈㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 得
trợ từ dẫn bổ ngữ
PtcHán Việt: đắc˙ㄉㄜ
Câu ví dụ (1)
- 會
biết; có thể (kỹ năng học được)
VauxHán Việt: hộiㄏㄨㄟˋ
Câu ví dụ (1)
- 甜點
món tráng miệng; đồ ngọt
NHán Việt: điềm điểmㄊㄧㄢˊ ㄉㄧㄢˇ
Câu ví dụ (1)
- 不錯
không tệ; khá tốt
VsHán Việt: bất thácㄅㄨˊ ㄘㄨㄛˋ
Câu ví dụ (1)
- 可以
có thể
VauxHán Việt: khả dĩㄎㄜˇ ㄧˇ
Câu ví dụ (1)
- 教
dạy
VHán Việt: giáoㄐㄧㄠ
Câu ví dụ (1)
- 到
đến (giới từ chỉ đích đến)
PrepHán Việt: đáoㄉㄠˋ
Câu ví dụ (1)
Phần II · Cụm từ
- 有一點
hơi; có một chút
Hán Việt: hữu nhất điểmㄧㄡˇ ㄧˋ ㄉㄧㄢˇ
Câu ví dụ (1)
- 不好
không tốt; không giỏi
Hán Việt: bất hảoㄅㄨˋ ㄏㄠˇ
Câu ví dụ (1)
Hội thoại
Hội thoại 1
月美Yuèměi
很多人都說臺灣有不少有名的小吃。Hěn duō rén dōu shuō Táiwān yǒu bù shǎo yǒumíng de xiǎochī.
明華Mínghuá
是啊!牛肉麵、小籠包、臭豆腐…都很好吃。Shì a. Niúròu miàn, xiǎolóngbāo, chòu dòufǔ... dōu hěn hǎochī.
月美Yuèměi
你最喜歡吃什麼?Nǐ zuì xǐhuān chī shénme?
明華Mínghuá
牛肉麵。牛肉好吃,湯也好喝。Niúròu miàn. Niúròu hǎochī, tāng yě hǎohē.
月美Yuèměi
這麼好吃,我很想吃。Zhème hǎochī, wǒ hěn xiǎng chī.
明華Mínghuá
我知道一家有名的牛肉麵店,我們一起去吃,怎麼樣?Wǒ zhīdào yì jiā yǒumíng de niúròu miàn diàn. Wǒmen yìqǐ qù chī, zěnmeyàng?
月美Yuèměi
太好了!Tài hǎo le!
明華Mínghuá
我們明天去。一定要點大碗的。Wǒmen míngtiān qù. Yídìng yào diǎn dà wǎn de.
Hội thoại 2
月美Yuèměi
昨天晚上那家餐廳的菜很好吃,可是有一點辣。Zuótiān wǎnshàng nà jiā cāntīng de cài hěn hǎochī, kěshì yǒu yìdiǎn là.
安同Āntóng
我也怕辣,所以我喜歡自己做飯。Wǒ yě pà là, suǒyǐ wǒ xǐhuān zìjǐ zuòfàn.
月美Yuèměi
你做飯做得怎麼樣?Nǐ zuòfàn zuò de zěnmeyàng?
安同Āntóng
我做得不好。妳會做飯嗎?Wǒ zuò de bù hǎo. Nǐ huì zuòfàn ma?
月美Yuèměi
會。我的甜點也做得不錯。Huì. Wǒ de tiándiǎn yě zuò de búcuò.
安同Āntóng
我最喜歡吃甜點。妳可以教我嗎?Wǒ zuì xǐhuān chī tiándiǎn. Nǐ kěyǐ jiāo wǒ ma?
月美Yuèměi
好的,這個週末,你到我家來。Hǎode, zhè ge zhōumò, nǐ dào wǒ jiā lái.
安同Āntóng
好啊!謝謝妳。Hǎo a! Xièxie nǐ.
Ngữ pháp
有一點 yǒu yìdiǎn: hơi, có một chút
Chức năng
有一點 + động từ trạng thái biểu thị một đánh giá hơi tiêu cực.
- 這碗牛肉麵有一點辣。Zhè wǎn niúròu miàn yǒu yìdiǎn là.
- 那支手機有一點貴。Nà zhī shǒujī yǒu yìdiǎn guì.
- 他的房子有一點舊。Tā de fángzi yǒu yìdiǎn jiù.
Cấu trúc
Vì cách nói này mang ý đánh giá tiêu cực nên mẫu câu không có dạng phủ định. Nếu động từ trạng thái (Vs) mang nghĩa tích cực thì không dùng được trong mẫu này. Ví dụ, có thể nói 這張照片有一點舊。 ‘Tấm ảnh này hơi cũ’. Nhưng không thể nói *他妹妹有一點漂亮 ‘Em gái anh ấy hơi xinh đẹp’.
- 這張照片有一點舊。Zhè zhāng zhàopiàn yǒu yìdiǎn jiù.
(一)Hoàn thành các câu nhận xét.
A:你覺得臭豆腐怎麼樣? B:我覺得臭豆腐____。
Hiện đáp án
A:你覺得那家餐廳的菜怎麼樣? B:那家餐廳的菜____。
Hiện đáp án
A:牛肉麵好吃嗎? B:好吃,可是____。
Hiện đáp án
A:那個包子怎麼樣? B:好吃,可是我覺得____。
Hiện đáp án
A:他的手機是新的嗎? B:不是新的,____。
Hiện đáp án
Trợ từ bổ ngữ 得 de
Chức năng
Trợ từ bổ ngữ 得 de đứng sau động từ và dẫn ra bổ ngữ; bổ ngữ miêu tả kết quả hoặc trạng thái của hành động do động từ biểu thị.
- 他學中文學得不錯。Tā xué Zhōngwén xué de búcuò.
- 王伯母做越南菜做得很好。Wáng Bómǔ zuò Yuènán cài zuò de hěn hǎo.
- 你做得很好。Nǐ zuò de hěn hǎo.
- 這種手機賣得很好。Zhè zhǒng shǒujī mài de hěn hǎo.
Cấu trúc
Khi thêm bổ ngữ vào sau một động từ cập vật (có tân ngữ), cấu trúc câu thay đổi như sau. 1. Khi tân ngữ đứng ngay sau động từ, động từ được lặp lại trước 得 de và bổ ngữ.
- 你做飯做得真好吃。Nǐ zuòfàn zuò de zhēn hǎochī.
- 我的老師教中文教得很好。Wǒ de lǎoshī jiāo Zhōngwén jiāo de hěn hǎo.
Cấu trúc
2. Khi tân ngữ đứng ở đầu câu thì động từ không lặp lại.
- 飯,他做得真好吃。Fàn, tā zuò de zhēn hǎochī.
- 中文,你說得很好。Zhōngwén, nǐ shuō de hěn hǎo.
- 這種甜點,他做得很好吃。Zhè zhǒng tiándiǎn, tā zuò de hěn hǎochī.
- 這支手機賣得很便宜。Zhè zhī shǒujī mài de hěn piányí.
Phủ định chỉ xuất hiện bên trong bổ ngữ.
- 他做甜點做得不好。Tā zuò tiándiǎn zuò de bù hǎo.
- 王先生打網球打得不好。Wáng Xiānshēng dǎ wǎngqiú dǎ de bù hǎo.
- 他的咖啡賣得不好。Tā de kāfēi mài de bù hǎo.
- 越南菜,這家店做得不好吃。Yuènán cài, zhè jiā diàn zuò de bù hǎochī.
Câu hỏi:
- 他做飯做得怎麼樣?Tā zuòfàn zuò de zěnmeyàng?
- 他打籃球打得好嗎?Tā dǎ lánqiú dǎ de hǎo ma?
- 中文,他說得好不好?Zhōngwén, tā shuō de hǎo bù hǎo?
(二)Hoàn thành các câu trả lời sau.
你弟弟踢足球踢得怎麼樣? 他踢得____。
Hiện đáp án
他姐姐做甜點,做得好吃不好吃? 做得____。
Hiện đáp án
日本菜,你妹妹做得好不好? 我妹妹做____。
Hiện đáp án
這種手機賣得怎麼樣? 賣得____。
Hiện đáp án
他打網球打得好嗎? 打____。
Hiện đáp án
Kỹ năng học được: 會 huì
Chức năng
會 huì biểu thị những kỹ năng có được nhờ học tập.
- 陳小姐會做飯。Chén Xiǎojiě huì zuòfàn.
- 他哥哥會踢足球。Tā gēge huì tī zúqiú.
- 他們兄弟姐妹都會游泳。Tāmen xiōngdì jiěmèi dōu huì yóuyǒng.
Cấu trúc
會 huì là trợ động từ và có thể phủ định.
Phủ định:
- 他的媽媽不會做飯。Tā de māma bú huì zuòfàn.
- 我媽媽不會做甜點。Wǒ māma bú huì zuò tiándiǎn.
- 我的家人都不會打棒球。Wǒ de jiārén dōu bú huì dǎ bàngqiú.
Câu hỏi:
- 你會做甜點嗎?Nǐ huì zuò tiándiǎn ma?
- 他弟弟會踢足球嗎?Tā dìdi huì tī zúqiú ma?
- 你會不會說中文?Nǐ huì bú huì shuō Zhōngwén?
- 你的姐姐會不會做飯?Nǐ de jiějie huì bú huì zuòfàn?
(三)Hoàn thành các câu trả lời.
A:他會不會做牛肉麵? B:____,他弟弟也會做。
Hiện đáp án
A:你哥哥會不會打網球? B:____,你可以教他嗎?
Hiện đáp án
A:我們都會打棒球,你呢? B:我____,可是我很想學。
Hiện đáp án
A:我會踢足球,你呢? B:我____,你可以教我嗎?
Hiện đáp án
A:小籠包和包子,我都會做,你呢?。 B:我也____。
Hiện đáp án
Giới từ chỉ đích đến 到 dào
Chức năng
Giới từ 到 dào chỉ đích đến của một sự di chuyển.
- 他這個週末到臺灣來。Tā zhè ge zhōumò dào Táiwān lái.
- 老師明天到臺北來。我們要和他一起吃晚飯。Lǎoshī míngtiān dào Táiběi lái. Wǒmen yào hàn tā yìqǐ chī wǎnfàn.
- 想吃牛肉麵嗎?明天我們可以到那家店去。Xiǎng chī niúròu miàn ma? Míngtiān wǒmen kěyǐ dào nà jiā diàn qù.
- 我可以教你中文,明天到我家來吧!Wǒ kěyǐ jiāo nǐ Zhōngwén, míngtiān dào wǒ jiā lái ba!
Phủ định luôn được thực hiện bằng cách đặt từ phủ định trước giới từ, không đặt trước động từ chính.
- 王先生明天不到臺北來。Wáng Xiānshēng míngtiān bú dào Táiběi lái.
- 那家的越南菜不好吃。他們不到那家餐廳去。Nà jiā de Yuènán cài bù hǎochī. Tāmen bú dào nà jiā cāntīng qù.
- 他晚上去看電影,不到我家來,你呢?Tā wǎnshàng qù kàn diànyǐng, bú dào wǒ jiā lái, nǐ ne?
到 dào có thể dùng để tạo câu hỏi dạng A-không-A.
- 你妹妹到不到臺灣來?Nǐ mèimei dào bú dào Táiwān lái?
- 他們到不到我家來?Tāmen dào bú dào wǒ jiā lái?
Cách dùng
Từ chỉ đích đến 到 dào là giới từ, còn một động từ khác làm động từ chính trong câu (vd. 來 lái ‘đến’ hoặc 去 qù ‘đi’). Tuy nhiên, ở Đài Loan và miền Nam Trung Quốc, 到 dào thường được dùng như một động từ, giống 來 lái hoặc 去 qù.
- 這麼多家餐廳,我們要到哪一家?Zhème duō jiā cāntīng, wǒmen yào dào nǎ yì jiā?
- 他們明天晚上要到王老師家。你想去嗎?Tāmen míngtiān wǎnshàng yào dào Wáng lǎoshī jiā. Nǐ xiǎng qù ma?
- 歡迎你到我家。Huānyíng nǐ dào wǒ jiā.
(四)Sắp xếp lại thứ tự các từ để thành câu đúng (1-3) hoặc điền vào chỗ trống để hoàn thành câu (4-5).
①臺北 ②陳小姐 ③到 ④來 → ____。
Hiện đáp án
①不到 ②來 ③臺灣 ④李先生 → ____。
Hiện đáp án
①到不到 ②週末 ③老師 ④臺北 ⑤來 → ____?
Hiện đáp án
(五)Sắp xếp lại thứ tự các từ để thành câu đúng (1-3) hoặc điền vào chỗ trống để hoàn thành câu (4-5).
那兩個日本人____臺灣____。
Hiện đáp án
李先生要去打球,他不____我家____。
Hiện đáp án
Ghi chú
Quy tắc pinyin
Giống như “zh-/zhi”, “ch-/chi” và “sh-/shi”, khi “z-”, “c-” và “s-” đứng một mình thì thêm “i” để thành zi, ci và si.
微、我wéi, wǒKhi sau “u” có nguyên âm khác mà trước nó không có phụ âm, đổi “u” thành “w”, như “u” + “ei” → wéi 微 ở Bài 4 và “u” + “o” → wǒ 我 ở Bài 1.
有、牛、六yǒu, niú, liùKhi sau nguyên âm “i” là “ou” mà trước nó không có phụ âm, đổi “i” thành “y” để thành 有 yǒu (xem Bài 2). Khi trước tổ hợp “i” + “ou” có phụ âm, bỏ “o” và viết thành “-iu”, vd. 牛 → niú, 六 → liù. Tuy vậy, “o” vẫn được phát âm, vd. → “ni(o)ú” và “li(o)ù”.
Những chữ Hán sớm nhất
Có ba quan niệm phổ biến về nguồn gốc của chữ Hán: 1. Chữ Hán do một người tên là Thương Hiệt (Cangjie) sáng tạo ra. 2. Chữ Hán bắt nguồn từ bát quái và việc thắt nút dây. 3. Chữ Hán bắt nguồn từ chữ tượng hình. Đây cũng là quan niệm được các học giả chấp nhận rộng rãi nhất.
Chữ Hán không do một người nào, vào một thời điểm nào hay ở một nơi cụ thể nào sáng tạo ra. Chúng được phát triển và tích luỹ dần theo thời gian. Phần lớn học giả cho rằng chữ Hán bắt nguồn từ tranh vẽ hay hình vẽ rồi dần dần trở thành ký hiệu và chữ viết.
Chữ Hán mà chúng ta thấy và dùng ngày nay đã trải qua hàng nghìn năm tiến hoá, từ giáp cốt văn thời nhà Thương, kim văn (chữ trên đồ đồng) và đại triện thời nhà Chu, đến tiểu triện được sử dụng sau thời nhà Tần khi thống nhất Lục quốc. Những loại chữ này được xếp vào nhóm cổ văn. Đến thời nhà Hán, dáng đối xứng và tròn trịa của tiểu triện được chỉnh sửa thành vuông vức và ngay ngắn hơn, giúp viết dễ và nhanh hơn. Kiểu chữ này được gọi là lệ thư. Chữ khải mà chúng ta dùng hiện nay tiến hoá trực tiếp từ lệ thư. Nói cách khác, chữ Hán chuẩn đang dùng ngày nay đã được định hình trong thời nhà Hán.
甲骨文 Nhà Thương (khoảng 1776-1122 TCN) | 金文 Nhà Chu (khoảng 1122-249 TCN) | 小篆 Nhà Tần (khoảng 221-206 TCN) | 隸書 Nhà Hán (khoảng 200 TCN) | 楷書 Nhà Hán (khoảng 200 TCN) — chữ 女 được thể hiện trong từng kiểu chữ.
甲骨文Giáp cốt văn — nhà Thương (khoảng 1776-1122 TCN) — Chữ giáp cốt; chữ 女 viết theo lối chữ này.
金文Kim văn — nhà Chu (khoảng 1122-249 TCN) — Chữ trên đồ đồng; chữ 女 viết theo lối chữ này.
小篆Tiểu triện — nhà Tần (khoảng 221-206 TCN) — Chữ tiểu triện; chữ 女 viết theo lối chữ này.
隸書Lệ thư — nhà Hán (khoảng 200 TCN) — Chữ lệ; chữ 女 viết theo lối chữ này.
楷書Khải thư — nhà Hán (khoảng 200 TCN) — Chữ khải (chữ chân phương); chữ 女 viết theo lối chữ này.
Xếp hàng ở quầy đồ ăn
Hàng người xếp trước các quầy đồ ăn ven đường là cảnh tượng quen thuộc ở Đài Loan. Các quầy hàng thường mở cửa vào giờ cố định và ở địa điểm cố định. Miễn là đồ ăn bán ở quầy tươi, rẻ và ngon, bạn có thể chắc chắn sẽ có hàng dài người xếp trước quầy bất kể thời tiết ra sao.
Chỉ với ít tiền lẻ, bạn có thể mua được bánh bao, bánh hành, bánh xe đẩy hay bánh xếp chiên. Chẳng lạ gì khi hầu như ở góc phố nào cũng có hàng người xếp hàng.
Hàng người xếp trước các quầy đồ ăn ven đường nổi tiếng
Những người bán hàng rong ở Đài Loan
Người bán hàng rong rất phổ biến ở Đài Loan. Họ là sản phẩm của các chợ nông sản và lễ hội đền miếu của xã hội nông nghiệp thời xưa. Ngày nay, người bán hàng rong có mặt ở các danh lam thắng cảnh, khu dân cư, vùng rìa chợ, xung quanh khu thương mại, dưới mái hiên hành lang, trên đường phố, bên ngoài các điểm thi và trong các lễ hội đền miếu. Hàng hoá của họ trải rộng từ đồ dùng hằng ngày đến đồ ăn và quà lưu niệm. Vì người bán hàng rong rất cơ động, đôi khi họ ảnh hưởng đến giao thông, làm phiền các khu phố yên tĩnh hoặc làm xấu cảnh quan đô thị. Nếu người bán hàng rong được quản lý tốt, họ có thể làm thành phố thêm sôi động và đẹp hơn.
Người bán hàng rong ở các điểm tham quan