Mục tiêu bài học
- Học cách nói về các thành viên trong gia đình tôi và tên của họ.
- Học cách miêu tả người, nơi chốn và đồ vật sở hữu.
- Học cách nói về số người trong một gia đình.
Từ vựng
Phần I · Nhân vật trong bài
- 張怡君
Trương Di Quân, một cô gái đến từ Đài Loan
Hán Việt: Trương Di Quânㄓㄤ ㄧˊ ㄐㄩㄣ
- 馬安同
Mã An Đồng, một chàng trai đến từ Cộng hòa Honduras
Hán Việt: Mã An Đồngㄇㄚˇ ㄢ ㄊㄨㄥˊ
Phần I · Từ vựng
- 的
trợ từ kết cấu (đánh dấu định ngữ); của
PtcHán Việt: đích˙ㄉㄜ
Câu ví dụ (1)
- 家人
người nhà; thành viên gia đình
NHán Việt: gia nhânㄐㄧㄚ ㄖㄣˊ
Câu ví dụ (1)
- 家
nhà
NHán Việt: giaㄐㄧㄚ
Câu ví dụ (1)
- 漂亮
đẹp
VsHán Việt: phiêu lượngㄆㄧㄠˋ ㄌㄧㄤˋ
Câu ví dụ (1)
- 房子
ngôi nhà
NHán Việt: phòng tửㄈㄤˊ ˙ㄗ
Câu ví dụ (1)
- 坐
ngồi
ViHán Việt: tọaㄗㄨㄛˋ
Câu ví dụ (1)
- 好
được; vâng (đồng ý)
PtcHán Việt: hảoㄏㄠˇ
Câu ví dụ (1)
- 有
có
VstHán Việt: hữuㄧㄡˇ
Câu ví dụ (1)
- 多
nhiều
Vs-predHán Việt: đaㄉㄨㄛ
Câu ví dụ (1)
- 照片
ảnh; tấm ảnh
NHán Việt: chiếu phiếnㄓㄠˋ ㄆㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 都
đều; tất cả
AdvHán Việt: đôㄉㄡ
Câu ví dụ (1)
- 照相
chụp ảnh
V-sepHán Việt: chiếu tướngㄓㄠˋ ㄒㄧㄤˋ
Câu ví dụ (1)
- 張
tấm, tờ (lượng từ cho vật phẳng như giấy, vé)
MHán Việt: trươngㄓㄤ
Câu ví dụ (1)
- 好看
đẹp; ưa nhìn
VsHán Việt: hảo khánㄏㄠˇ ㄎㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 誰
ai
NHán Việt: thùyㄕㄟˊ
Câu ví dụ (1)
- 姐姐
chị gái
NHán Việt: tỷ tỷㄐㄧㄝˇ ˙ㄐㄧㄝ
Câu ví dụ (1)
- 妹妹
em gái
NHán Việt: muội muộiㄇㄟˋ ˙ㄇㄟ
Câu ví dụ (1)
- 爸爸
bố; ba
NHán Việt: ba baㄅㄚˋ ˙ㄅㄚ
Câu ví dụ (1)
- 媽媽
mẹ; má
NHán Việt: ma maㄇㄚ ˙ㄇㄚ
Câu ví dụ (1)
Phần I · Cụm từ
- 請進
Mời vào!
Hán Việt: thỉnh tiếnㄑㄧㄥˇ ㄐㄧㄣˋ
Câu ví dụ (1)
Phần II · Nhân vật trong bài
- 田中誠一
Điền Trung Thành Nhất (Tanaka Seiichi), một chàng trai đến từ Nhật Bản
Hán Việt: Điền Trung Thành Nhấtㄊㄧㄢˊ ㄓㄨㄥ ㄔㄥˊ ㄧ
Phần II · Từ vựng
- 伯母
bác gái; ở đây là cách gọi lịch sự đối với mẹ của bạn mình, bất kể tuổi tác
NHán Việt: bá mẫuㄅㄛˊ ㄇㄨˇ
Câu ví dụ (1)
- 您
ngài; ông/bà (kính ngữ của 你)
NHán Việt: nâmㄋㄧㄣˊ
Câu ví dụ (1)
- 名字
tên
NHán Việt: danh tựㄇㄧㄥˊ ˙ㄗ
Câu ví dụ (1)
- 書
sách
NHán Việt: thưㄕㄨ
Câu ví dụ (1)
- 哥哥
anh trai
NHán Việt: ca caㄍㄜ ˙ㄍㄜ
Câu ví dụ (1)
- 老師
giáo viên; thầy/cô giáo
NHán Việt: lão sưㄌㄠˇ ㄕ
Câu ví dụ (1)
- 看書
đọc sách
V-sepHán Việt: khán thưㄎㄢˋ ㄕㄨ
Câu ví dụ (1)
- 幾
mấy; bao nhiêu
NHán Việt: kỷㄐㄧˇ
Câu ví dụ (1)
- 個
cái, người (lượng từ chung)
MHán Việt: cá˙ㄍㄜ
Câu ví dụ (1)
- 沒
không (phủ định của 有)
AdvHán Việt: mộtㄇㄟˊ
Câu ví dụ (1)
- 兄弟
anh em trai
NHán Việt: huynh đệㄒㄩㄥ ㄉㄧˋ
Câu ví dụ (1)
- 姐妹
chị em gái
NHán Việt: tỷ muộiㄐㄧㄝˇ ㄇㄟˋ
Câu ví dụ (1)
- 五
năm (số 5)
NHán Việt: ngũㄨˇ
Câu ví dụ (1)
- 兩
hai
NHán Việt: lưỡngㄌㄧㄤˇ
Câu ví dụ (1)
Hội thoại
Hội thoại 1
Bối cảnh: Họ bước vào nhà Di Quân.
怡君Yíjūn
這是我家。請進!Zhè shì wǒ jiā. Qǐng jìn.
安同Āntóng
很漂亮的房子!Hěn piàoliàng de fángzi!
怡君Yíjūn
請坐!要不要喝茶?Qǐng zuò! Yào bú yào hē chá?
安同Āntóng
好,謝謝你。你家有很多照片。Hǎo, xièxie nǐ. Nǐ jiā yǒu hěn duō zhàopiàn.
怡君Yíjūn
我家人都很喜歡照相。Wǒ jiārén dōu hěn xǐhuān zhàoxiàng.
安同Āntóng
這張照片很好看。這是誰?你姐姐嗎?Zhè zhāng zhàopiàn hěn hǎokàn. Zhè shì shéi? Nǐ jiějie ma?
怡君Yíjūn
不是,是我妹妹。這是我爸爸、媽媽。Bú shì, shì wǒ mèimei. Zhè shì wǒ bàba, māma.
安同Āntóng
你家人都很好看。Nǐ jiārén dōu hěn hǎokàn.
Hội thoại 2
明華Mínghuá
田中,歡迎!歡迎!請進。Tiánzhōng, huānyíng! Huānyíng! Qǐng jìn.
田中Tiánzhōng
謝謝。Xièxie.
明華Mínghuá
田中,這是我媽媽。Tiánzhōng, zhè shì wǒ māma.
田中Tiánzhōng
伯母,您好。Bómǔ, nín hǎo.
明華的媽媽Mínghuá de māma
你好,你好。來!來!來!請坐。你叫什麼名字?Nǐ hǎo, nǐ hǎo. Lái! Lái! Lái! Qǐng zuò. Nǐ jiào shénme míngzi?
田中Tiánzhōng
我叫誠一。你們家有很多書。Wǒ jiào Chéngyī. Nǐmen jiā yǒu hěn duō shū.
明華Mínghuá
都是我哥哥的書。他是老師,他很喜歡看書。Dōu shì wǒ gēge de shū. Tā shì lǎoshī, tā hěn xǐhuān kànshū.
明華的媽媽Mínghuá de māma
誠一,你家有幾個人?你有沒有兄弟姐妹?Chéngyī, nǐ jiā yǒu jǐ ge rén? Nǐ yǒu méi yǒu xiōngdì jiěmèi?
田中Tiánzhōng
我家有五個人,我有兩個妹妹。Wǒ jiā yǒu wǔ ge rén, wǒ yǒu liǎng ge mèimei.
Ngữ pháp
的 de chỉ sở hữu
Chức năng
的 de dùng để biểu thị quan hệ sở hữu, đặt giữa người sở hữu và vật được sở hữu.
- 我的書wǒ de shū
- 你們的照片nǐmen de zhàopiàn
- 李老師的姐姐Lǐ lǎoshī de jiějie
- 哥哥的老師gēge de lǎoshī
- 我媽媽wǒ māma
- 我們老師wǒmen lǎoshī
Cấu trúc
Lưu ý: 的 de đôi khi được lược bỏ, ví dụ câu 5 và 6 ở trên.
Cấu trúc
1. Nếu quan hệ giữa người sở hữu và vật/người được sở hữu là thân thiết thì có thể lược bỏ 的 de, ví dụ 我爸爸 ‘bố tôi’, 我哥哥 ‘anh trai tôi’, 我家 ‘nhà tôi’. Ngoài ra, khi lược bỏ 的 de thì người sở hữu phải là đại từ. Vì vậy có thể nói 李先生的爸爸 ‘bố của ông Lý’, nhưng không nói *李先生爸爸 (bỏ 的 de).
- 我爸爸wǒ bàba
- 我哥哥wǒ gēge
- 我家wǒ jiā
- 李先生的爸爸Lǐ Xiānshēng de bàba
Cấu trúc
2. Nếu hai danh từ trong quan hệ sở hữu chỉ một cá nhân và tập thể mà người đó thuộc về, thì danh từ chỉ cá nhân thường dùng dạng số nhiều thay vì số ít. Ví dụ, để nói ‘nhà anh ấy’ thì dùng 他們家 (nhà họ), 我們日本 (Nhật Bản chúng tôi).
- 他們家tāmen jiā
- 我們日本wǒmen rìběn
(一)Điền vào chỗ trống và thêm 的 ở chỗ thích hợp.
Từ cho sẵn:A. 的B. 名字C. 老師D. 妹妹E. 你F. 你們
他____ ____是馬安同。
Hiện đáp án
陳先生____ ____姓李。
Hiện đáp án
我____是老師。
Hiện đáp án
____爸爸來不來?
Hiện đáp án
____家很漂亮嗎?
Hiện đáp án
的 de đánh dấu định ngữ
Chức năng
的 de được dùng giữa thành phần bổ nghĩa (định ngữ) và danh từ trung tâm.
- 漂亮的小姐piàoliàng de xiǎojiě
- 好喝的咖啡hǎohē de kāfēi
- 很好看的房子hěn hǎokàn de fángzi
Cách dùng
Lưu ý: có thể lược bỏ 的 de khi định ngữ và danh từ trung tâm thường xuyên đi cùng nhau. Ví dụ, khi nói về quốc tịch, người ta nói 哪國人? ‘người nước nào?’ chứ không nói *哪國的人. Người ta nói 臺灣人 ‘người Đài Loan’ chứ không nói *臺灣的人.
- 哪國人?Něi guó rén?
- 臺灣人Táiwān rén
(二)Sắp xếp lại thứ tự các chữ để tạo câu đúng.
①人 ②很好看 ③的 ____多不多?
Hiện đáp án
①的 ②好喝 ③茶 王老師要____。
Hiện đáp án
①好看 ②照片 ③的 我沒有很多____。
Hiện đáp án
①房子 ②漂亮 ③的 我喜歡____。
Hiện đáp án
①的 ②照片 ③很多 ④好看 他有____。
Hiện đáp án
有 yǒu chỉ sở hữu
Chức năng
Động từ 有 yǒu chỉ sự sở hữu, có (cái gì).
- 我有很多照片。Wǒ yǒu hěn duō zhàopiàn.
- 他們有好喝的茶。Tāmen yǒu hǎohē de chá.
有 yǒu luôn được phủ định bằng 沒 méi.
- 他沒有房子。Tā méi yǒu fángzi.
- 我沒有書。Wǒ méi yǒu shū.
- 對不起,我們沒有烏龍茶。Duìbùqǐ, wǒmen méi yǒu Wūlóng chá.
- 我沒有兄弟姐妹。Wǒ méi yǒu xiōngdì jiěmèi.
Dạng A-không-A của động từ 有 yǒu là 有沒有 yǒu méi yǒu.
- 你們有沒有好喝的咖啡?Nǐmen yǒu méi yǒu hǎohē de kāfēi?
- 你們有烏龍茶嗎?Nǐmen yǒu Wūlóng chá ma?
- 你有幾張照片?Nǐ yǒu jǐ zhāng zhàopiàn?
(三)Sắp xếp lại thứ tự các chữ để tạo câu đúng.
①很多 ②我們 ③好喝的咖啡 ④有 ____。
Hiện đáp án
①我哥哥 ②漂亮的照片 ③有 ④沒 ____。
Hiện đáp án
①兄弟姐妹 ②有 ③嗎 ④你 ____?
Hiện đáp án
都 dōu chỉ toàn bộ
Chức năng
都 dōu dùng để chỉ rằng tất cả những người/vật mà danh từ chủ ngữ hoặc tân ngữ nhắc tới đều có điểm chung.
- 我們都姓陳。Wǒmen dōu xìng Chén.
- 他的兄弟姐妹都很好看。Tā de xiōngdì jiěmèi dōu hěn hǎokàn.
- 這兩個房子都是他的(房子)。Zhè liǎng ge fángzi dōu shì tā de (fángzi).
都 dōu là phó từ, đứng sau danh từ mà nó liên quan và trước cụm động từ chính, tức là: Danh từ + 都 dōu + Cụm động từ.
- 我們都是美國人。Wǒmen dōu shì Měiguó rén.
- 你爸爸媽媽都要喝咖啡。Nǐ bàba māma dōu yào hē kāfēi.
- 李先生、陳小姐都喜歡喝茶。Lǐ Xiānshēng, Chén Xiǎojiě dōu xǐhuān hē chá.
Danh từ + 都 dōu + 不 bù / 沒 méi + Cụm động từ
- 我們都不是美國人。Wǒmen dōu bú shì Měiguó rén.
- 我哥哥、我姐姐都不喜歡照相。Wǒ gēge, wǒ jiějie dōu bù xǐhuān zhàoxiàng.
- 我們都沒有哥哥。Wǒmen dōu méi yǒu gēge.
Câu hỏi:
- 你們都是美國人嗎?Nǐmen dōu shì Měiguó rén ma?
- 你的家人都要喝咖啡嗎?Nǐ de jiārén dōu yào hē kāfēi ma?
Cách dùng
1. 都 dōu là phó từ, đứng trước động từ và sau chủ ngữ. Nói *都我們是臺灣人 là sai.
Cách dùng
2. Các thành viên của nhóm mà 都 dōu bao quát đều phải đứng trước 都 dōu. Ví dụ, để nói ‘Tôi thích cả thầy Lý lẫn thầy Vương’, phải nói 李老師、王老師,我都喜歡。 Nói *我都喜歡李老師、王老師。 là sai.
- 李老師、王老師,我都喜歡。Lǐ Lǎoshī, Wáng Lǎoshī, wǒ dōu xǐhuān.
Cách dùng
3. Trong câu hỏi, 都 dōu dùng được với dạng câu hỏi 嗎 ma nhưng không dùng được với dạng A-không-A. Ví dụ, để hỏi ‘Các bạn đều họ Vương à?’ có thể nói 你們都姓王嗎? nhưng không nói *你們都姓不姓王?
- 你們都姓王嗎?Nǐmen dōu xìng Wáng ma?
Cách dùng
4. Khi 都 dōu được bổ nghĩa bởi 不 bù (不都), câu mang nghĩa ‘không phải tất cả…’, ví dụ 他們不都是臺灣人。 ‘Không phải tất cả bọn họ đều là người Đài Loan’.
- 他們不都是臺灣人。Tāmen bù dōu shì Táiwān rén.
(四)Nhìn tranh, trả lời câu hỏi / hoàn thành câu dùng 都.
這三個人都是日本人嗎?
Hiện đáp án
這兩個人____ ____喝茶。
Hiện đáp án
這兩張照片____ ____我姐姐的(照片)。
Hiện đáp án
(五)Viết lại câu dùng 都.
你是老師,他是老師。 →你們____。
Hiện đáp án
我喜歡喝咖啡,他喜歡喝咖啡。 →我們____。
Hiện đáp án
你沒有兄弟姐妹,你的老師沒有兄弟姐妹。 →你們____。
Hiện đáp án
你不要照相,他不要照相。 →你們____。
Hiện đáp án
Lượng từ 個 ge và 張 zhāng
Chức năng
個 ge và 張 zhāng đều là lượng từ. Khi biểu thị số lượng, lượng từ được đặt giữa số từ và danh từ.
- 一個哥哥yí ge gēge
- 兩張好看的照片liǎng zhāng hǎokàn de zhàopiàn
- 幾個老師?Jǐ ge lǎoshī?
- 哪三個人?Nǎ sān ge rén?
1. Số từ + Lượng từ + Danh từ
- 三個人sān ge rén
- 幾張照片?Jǐ zhāng zhàopiàn?
2. Từ chỉ định + Số từ + Lượng từ + Danh từ
- 哪一張照片?Nǎ yì zhāng zhàopiàn?
Khi số từ đứng sau 哪 nǎ là 一 yī ‘một’ thì số từ thường được lược bỏ. Ví dụ, 哪一個人? ‘người nào?’ tương đương với 哪個人?
- 哪一個人?Nǎ yí ge rén?
- 哪個人?Něi ge rén?
Cách dùng
1. Tiếng Trung có rất nhiều lượng từ; các danh từ khác nhau dùng các lượng từ khác nhau. Bài này chỉ giới thiệu hai lượng từ. 個 ge là lượng từ được dùng nhiều nhất, làm lượng từ cho rất nhiều danh từ khác nhau. 張 zhāng thường dùng với các danh từ chỉ vật phẳng như giấy, ảnh, bàn. Khi học một danh từ mới, cần chú ý những lượng từ có thể dùng với nó.
Cách dùng
2. Khi số từ là “hai”, không nói “二 èr + lượng từ + danh từ” mà nói “兩 liǎng + lượng từ + danh từ”, ví dụ: 兩 + Lượng từ + Danh từ
- 兩個妹妹liǎng ge mèimei
- 兩個日本人liǎng ge Rìběn rén
- 兩張照片liǎng zhāng zhàopiàn
(六)Điền số từ và lượng từ vào chỗ trống dựa vào danh từ trong tranh.
一____人
Hiện đáp án
____ ____房子
Hiện đáp án
____ ____照片
Hiện đáp án
我有____ ____弟弟。
Hiện đáp án
____ ____很好看的日本小姐
Hiện đáp án
____ ____漂亮的照片
Hiện đáp án
Ghi chú
Quy tắc pinyin
Khi nguyên âm “i” đứng một mình (không có phụ âm đầu), viết là yī(一). Khi nguyên âm “u” đứng một mình, viết là wǔ(五).
一yī一: “i” đứng một mình viết thành yī.
五wǔ五: “u” đứng một mình viết thành wǔ.
Biến điệu của 一 yī
(1) Khi 一 dùng trong tên riêng hoặc trong số thứ tự, thanh điệu của nó không thay đổi, ví dụ Tiánzhōng Chéngyī(田中誠一)và dì yī kè(第一課, bài thứ nhất).
田中誠一Tiánzhōng ChéngyīĐiền Trung Thành Nhất (一 trong tên riêng, giữ thanh 1).
第一課dì yī kèBài thứ nhất (一 trong số thứ tự, giữ thanh 1).
(2) Khi 一 yī dùng để chỉ số lượng (theo sau là lượng từ) hoặc xuất hiện trong từ đa âm tiết, nó biến điệu theo cùng quy tắc như 不 bù.
一(\)+ 1、2、3 聲:張 (M);支 (M)(L4);千 (N)(L4);起(L3);種 (M)(L4);百 (N)(L4)一 yī + chữ thanh 1, 2 hoặc 3 → 一 đọc thanh 4 (ghi dấu thanh 4).
一(/)+ 4 聲或輕聲:個 (M);共(L4)一 yī + chữ thanh 4 hoặc thanh nhẹ → 一 đọc thanh 2 (ghi dấu thanh 2).
Lưu ý: Khi phát âm vần “-o”, tự nhiên sẽ có một âm “u” nhẹ, như trong 伯 b(u)ó, 週末 zhōum(u)ò ở Bài 3 và 微波 wéib(u)ō ở Bài 4.
Các cấu trúc cơ bản của chữ Hán
一yīCấu trúc độc thể (một khối)
人rénCấu trúc độc thể (một khối)
日rìCấu trúc độc thể (một khối)
你nǐCấu trúc trái – phải
姓xìngCấu trúc trái – phải
都dōuCấu trúc trái – phải
咖kāCấu trúc trái – giữa – phải
謝xièCấu trúc trái – giữa – phải
們menCấu trúc trái – giữa – phải
李lǐCấu trúc trên – dưới
要yàoCấu trúc trên – dưới
兄xiōngCấu trúc trên – dưới
是shìCấu trúc trên – dưới
茶cháCấu trúc trên – giữa – dưới
國guóCấu trúc bao quanh toàn bộ
這zhèCấu trúc nửa bao quanh từ dưới bên trái
迎yíngCấu trúc nửa bao quanh từ dưới bên trái
起qǐCấu trúc nửa bao quanh từ dưới bên trái
麼meCấu trúc nửa bao quanh từ trên bên trái
房fángCấu trúc nửa bao quanh từ trên bên trái
有yǒuCấu trúc nửa bao quanh từ trên bên trái
氣qìCấu trúc nửa bao quanh từ trên bên phải
包bāoCấu trúc nửa bao quanh từ trên bên phải
可kěCấu trúc nửa bao quanh từ trên bên phải
同tóngCấu trúc bao quanh ba mặt, hở phía dưới
問wènCấu trúc bao quanh ba mặt, hở phía dưới
間jiānCấu trúc bao quanh ba mặt, hở phía dưới
幽yōuCấu trúc bao quanh ba mặt, hở phía trên
區qūCấu trúc bao quanh ba mặt, hở bên phải
Khuôn mẫu cơ bản của thư pháp Trung Quốc
[Hình minh hoạ ô chín ô vuông với chữ 永]
Để viết chữ Hán đẹp, sự gọn gàng, cân đối, đối xứng và hài hoà là rất quan trọng. Ô chín ô vuông được dùng để luyện viết chữ nhằm đạt được vẻ đẹp cân đối.
Ô chín ô vuông dùng để luyện viết gồm chín ô chia thành lưới 3x3. Vì chữ Hán có thể đơn giản như “一” hoặc phức tạp như “謝”, nên để đạt được sự cân đối, đối xứng, hài hoà và đầy đặn, khi viết trong lưới 3x3 các chữ phải chiếm cùng một diện tích, bất kể chữ có bao nhiêu nét.
Ô chín ô vuông là công cụ cơ bản để luyện viết chữ Hán. Người mới học dùng lưới này để sắp xếp cấu trúc chữ Hán thì dần dần sẽ viết chữ cân đối.
Gia đình là trung tâm của văn hoá Trung Hoa
Gia đình là trung tâm của văn hoá Trung Hoa. Cha mẹ người Trung Quốc mong muốn được sống cùng con cái, đặc biệt là con trai. Ngày xưa, con trai luôn sống cùng cha mẹ, kể cả sau khi đã lập gia đình. Con trai cũng được thừa kế tài sản của gia đình, còn con gái thì không. Con gái sau khi lấy chồng được coi là “người của nhà khác”, nên không sống cùng cha mẹ và cũng không được thừa kế gì từ cha mẹ.
Trong xã hội hiện đại, ngày càng khó tìm thấy gia đình ba thế hệ sống chung một mái nhà, nhưng vẫn thường gặp các cặp vợ chồng sống gần cha mẹ/bố mẹ vợ (chồng), thậm chí ngay sát vách. Ở gần nhau giúp họ dễ chăm sóc lẫn nhau. Vì nhiều cặp vợ chồng trẻ ở Đài Loan đều đi làm, họ chọn nhờ ông bà trông con thay vì thuê người giúp việc chuyên nghiệp. Để ông bà trông con giúp tiết kiệm tiền và bạn cũng không phải lo lắng khi gửi con cho người lạ. Về phần mình, ông bà thường rất vui khi được ở bên các cháu.
Ngày nay, ngày càng nhiều người ở Đài Loan kết hôn muộn hơn. Theo truyền thống, trong văn hoá Trung Hoa, người trưởng thành chưa lập gia đình vẫn được xem là con cái. Vì vậy, nhiều người độc thân ở tuổi 30, 40 vẫn sống cùng cha mẹ và được cha mẹ tiếp tục chăm sóc.
Họp mặt gia đình Đi chơi cùng gia đình Tiệc mừng của gia đình