Mục tiêu bài học
- Học cách hiểu các câu chuyện về lịch sử Đài Loan.
- Học cách giới thiệu sơ lược lịch sử đất nước của mình.
- Học cách thảo luận về mối quan hệ giữa ẩm thực và văn hóa.
- Học cách giải thích nguồn gốc và kể chi tiết một sự kiện.
Từ vựng
Phần I · Từ vựng
- 建
xây, xây dựng (văn ngôn)
VHán Việt: kiếnㄐㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 重建
xây lại, tái thiết
VHán Việt: trùng kiếnㄔㄨㄥˊ ㄐㄧㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 到底
rốt cuộc, cuối cùng
AdvHán Việt: đáo đểㄉㄠˋ ㄉㄧˇ
Câu ví dụ (1)
- 世紀
thế kỷ
NHán Việt: thế kỷㄕˋ ㄐㄧˋ
Câu ví dụ (1)
- 貿易
mậu dịch, thương mại
NHán Việt: mậu dịchㄇㄠˋ ㄧˋ
Câu ví dụ (1)
- 商業
thương nghiệp, kinh doanh
NHán Việt: thương nghiệpㄕㄤ ㄧㄝˋ
Câu ví dụ (1)
- 利益
lợi ích
NHán Việt: lợi íchㄌㄧˋ ㄧˋ
Câu ví dụ (1)
- 派
phái, cử đi
VHán Việt: pháiㄆㄞˋ
Câu ví dụ (1)
- 軍隊
quân đội
NHán Việt: quân độiㄐㄩㄣ ㄉㄨㄟˋ
Câu ví dụ (1)
- 燒
đốt, cháy
VHán Việt: thiêuㄕㄠ
Câu ví dụ (1)
- 城牆
tường thành
NHán Việt: thành tườngㄔㄥˊ ㄑㄧㄤˊ
Câu ví dụ (1)
- 頭髮
tóc
NHán Việt: đầu phátㄊㄡˊ ㄈㄚˇ
Câu ví dụ (1)
- 甚至
thậm chí
AdvHán Việt: thậm chíㄕㄣˋ ㄓˋ
Câu ví dụ (1)
- 打仗
đánh trận, giao chiến
V-sepHán Việt: đả trượngㄉㄚˇ ㄓㄤˋ
Câu ví dụ (1)
- 少數
thiểu số, số ít
NHán Việt: thiểu sốㄕㄠˇ ㄕㄨˋ
Câu ví dụ (1)
- 開墾
khai khẩn, khai hoang
VHán Việt: khai khẩnㄎㄞ ㄎㄣˇ
Câu ví dụ (1)
- 將軍
tướng quân
NHán Việt: tướng quânㄐㄧㄤ ㄐㄩㄣ
Câu ví dụ (1)
- 軍人
quân nhân
NHán Việt: quân nhânㄐㄩㄣ ㄖㄣˊ
Câu ví dụ (1)
- 平原
đồng bằng
NHán Việt: bình nguyênㄆㄧㄥˊ ㄩㄢˊ
Câu ví dụ (1)
- 人口
dân số, nhân khẩu
NHán Việt: nhân khẩuㄖㄣˊ ㄎㄡˇ
Câu ví dụ (1)
- 血統
dòng máu, huyết thống
NHán Việt: huyết thốngㄒㄧㄝˇ ㄊㄨㄥˇ
Câu ví dụ (1)
- 嘍
(trợ từ cuối câu, mang nghĩa “vậy thì”)
Ptc˙ㄌㄡ
Câu ví dụ (1)
- 孫子
cháu nội
NHán Việt: tôn tửㄙㄨㄣ ˙ㄗ
Câu ví dụ (1)
- 領土
lãnh thổ
NHán Việt: lãnh thổㄌㄧㄥˇ ㄊㄨˇ
Câu ví dụ (1)
- 男性
nam giới
NHán Việt: nam tínhㄋㄢˊ ㄒㄧㄥˋ
Câu ví dụ (1)
- 禁止
cấm, nghiêm cấm
VHán Việt: cấm chỉㄐㄧㄣˋ ㄓˇ
Câu ví dụ (1)
- 娶
cưới (vợ)
VHán Việt: thúㄑㄩˇ
Câu ví dụ (1)
- 相信
tin tưởng, tin rằng
VstHán Việt: tương tínㄒㄧㄤ ㄒㄧㄣˋ
Câu ví dụ (1)
- 精彩
xuất sắc, tuyệt vời (nói về buổi biểu diễn, bài trình bày)
VsHán Việt: tinh tháiㄐㄧㄥ ㄘㄞˇ
Câu ví dụ (1)
Phần I · Tên riêng
- 紅毛城
pháo đài Santo Domingo, nghĩa đen là “thành tóc đỏ”
Hán Việt: Hồng Mao thànhㄏㄨㄥˊ ㄇㄠˊ ㄔㄥˊ
- 東方
phương Đông
Hán Việt: Đông phươngㄉㄨㄥ ㄈㄤ
- 淡水
Đạm Thủy (địa danh ở miền bắc Đài Loan)
Hán Việt: Đạm Thủyㄉㄢˋ ㄕㄨㄟˇ
- 漢人
người Hán
Hán Việt: Hán nhânㄏㄢˋ ㄖㄣˊ
- 鄭成功
Trịnh Thành Công (Quốc Tính Gia), 1624–1662, người cai trị Đài Loan chống lại quyền thống trị của nhà Mãn Thanh
Hán Việt: Trịnh Thành Côngㄓㄥˋ ㄔㄥˊ ㄍㄨㄥ
- 明朝
triều Minh, 1368–1644
Hán Việt: Minh triềuㄇㄧㄥˊ ㄔㄠˊ
- 中南美洲
Trung và Nam Mỹ
Hán Việt: Trung Nam Mỹ châuㄓㄨㄥ ㄋㄢˊ ㄇㄟˇ ㄓㄡ
- 清朝
triều Thanh, 1644–1911
Hán Việt: Thanh triềuㄑㄧㄥ ㄔㄠˊ
- 大清帝國
Đại Thanh đế quốc
Hán Việt: Đại Thanh đế quốcㄉㄚˋ ㄑㄧㄥ ㄉㄧˋ ㄍㄨㄛˊ
Phần I · Cụm từ
- 輪到
đến lượt
Hán Việt: luân đáoㄌㄨㄣˊ ㄉㄠˋ
Câu ví dụ (1)
- 十七世紀初
đầu thế kỷ 17
Hán Việt: thập thất thế kỷ sơㄕˊ ㄑㄧ ㄕˋ ㄐㄧˋ ㄔㄨ
Câu ví dụ (1)
- 打敗
đánh bại
Hán Việt: đả bạiㄉㄚˇ ㄅㄞˋ
Câu ví dụ (1)
- 十七世紀末
cuối thế kỷ 17
Hán Việt: thập thất thế kỷ mạtㄕˊ ㄑㄧ ㄕˋ ㄐㄧˋ ㄇㄛˋ
Câu ví dụ (1)
Phần II · Từ vựng
- 餐桌
bàn ăn
NHán Việt: xan trácㄘㄢ ㄓㄨㄛ
Câu ví dụ (1)
- 中式
kiểu Trung Hoa
NHán Việt: trung thứcㄓㄨㄥ ㄕˋ
Câu ví dụ (1)
- 套
bộ, set (sách, quần áo, thiết bị…)
MHán Việt: sáoㄊㄠˋ
Câu ví dụ (1)
- 燒餅
bánh nướng mè (kiểu bánh naan của Ấn Độ)
NHán Việt: thiêu bínhㄕㄠ ㄅㄧㄥˇ
Câu ví dụ (1)
- 油條
quẩy (dầu cháo quẩy)
NHán Việt: du điềuㄧㄡˊ ㄊㄧㄠˊ
Câu ví dụ (1)
- 飯糰
cơm nắm (có nhiều loại nhân)
NHán Việt: phạn đoànㄈㄢˋ ㄊㄨㄢˊ
Câu ví dụ (1)
- 豆漿
sữa đậu nành
NHán Việt: đậu tươngㄉㄡˋ ㄐㄧㄤ
Câu ví dụ (1)
- 內戰
nội chiến
NHán Việt: nội chiếnㄋㄟˋ ㄓㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 人民
nhân dân, dân chúng
NHán Việt: nhân dânㄖㄣˊ ㄇㄧㄣˊ
Câu ví dụ (1)
- 攤子
quầy hàng, sạp hàng ven đường
NHán Việt: than tửㄊㄢ ˙ㄗ
Câu ví dụ (1)
- 菜單
thực đơn
NHán Việt: thái đơnㄘㄞˋ ㄉㄢ
Câu ví dụ (1)
- 蘿蔔
củ cải trắng
NHán Việt: la bặcㄌㄨㄛˊ ˙ㄅㄛ
Câu ví dụ (1)
- 接著
tiếp theo, rồi tiếp tục
AdvHán Việt: tiếp trướcㄐㄧㄝ ˙ㄓㄜ
Câu ví dụ (1)
- 戰爭
chiến tranh
NHán Việt: chiến tranhㄓㄢˋ ㄓㄥ
Câu ví dụ (1)
- 不斷
liên tục, không ngừng
VsHán Việt: bất đoạnㄅㄨˊ ㄉㄨㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 遷移
di cư, dời đi
ViHán Việt: thiên diㄑㄧㄢ ㄧˊ
Câu ví dụ (1)
- 多半
phần lớn, đa số
AdvHán Việt: đa bánㄉㄨㄛ ㄅㄢˋ
Câu ví dụ (1)
- 困難
khó khăn
VsHán Việt: khốn nạnㄎㄨㄣˋ ㄋㄢˊ
Câu ví dụ (1)
- 節儉
tiết kiệm, cần kiệm
VsHán Việt: tiết kiệmㄐㄧㄝˊ ㄐㄧㄢˇ
Câu ví dụ (1)
- 主婦
bà nội trợ
NHán Việt: chủ phụㄓㄨˇ ㄈㄨˋ
Câu ví dụ (1)
- 煎
chiên, rán
VHán Việt: tiênㄐㄧㄢ
Câu ví dụ (1)
- 菜色
các món ăn, món ăn đa dạng
NHán Việt: thái sắcㄘㄞˋ ㄙㄜˋ
Câu ví dụ (1)
- 以及
và, cùng với
ConjHán Việt: dĩ cậpㄧˇ ㄐㄧˊ
Câu ví dụ (1)
- 美味
ngon, mỹ vị
VsHán Việt: mỹ vịㄇㄟˇ ㄨㄟˋ
Câu ví dụ (1)
- 點心
điểm tâm, món ăn nhẹ, tráng miệng
NHán Việt: điểm tâmㄉㄧㄢˇ ㄒㄧㄣ
Câu ví dụ (1)
- 日式
kiểu Nhật
NHán Việt: nhật thứcㄖˋ ㄕˋ
Câu ví dụ (1)
- 飲食
ăn uống, ẩm thực
NHán Việt: ẩm thựcㄧㄣˇ ㄕˊ
Câu ví dụ (1)
- 深
sâu
VsHán Việt: thâmㄕㄣ
Câu ví dụ (1)
Phần II · Tên riêng
- 蔣介石
Tưởng Giới Thạch, 1887–1975
Hán Việt: Tưởng Giới Thạchㄐㄧㄤˇ ㄐㄧㄝˋ ㄕˊ
- 國共內戰
nội chiến Quốc–Cộng (giữa Quốc dân đảng và Cộng sản đảng), 1927–1937, 1945–1950
Hán Việt: quốc cộng nội chiếnㄍㄨㄛˊ ㄍㄨㄥˋ ㄋㄟˋ ㄓㄢˋ
- 客家人
người Khách Gia (Hakka), một nhánh của người Hán
Hán Việt: Khách Gia nhânㄎㄜˋ ㄐㄧㄚ ㄖㄣˊ
- 閩南人
người Mân Nam, còn gọi là Hokkien
Hán Việt: Mân Nam nhânㄇㄧㄣˇ ㄋㄢˊ ㄖㄣˊ
Phần II · Cụm từ
- 蛋餅
bánh trứng cuốn
Hán Việt: đản bínhㄉㄢˋ ㄅㄧㄥˇ
Câu ví dụ (1)
- 打輸
thua trận, bị đánh bại
Hán Việt: đả thâuㄉㄚˇ ㄕㄨ
Câu ví dụ (1)
- 擺攤子
bày quầy hàng, bán hàng rong
Hán Việt: bãi than tửㄅㄞˇ ㄊㄢ ˙ㄗ
Câu ví dụ (1)
- 蘿蔔糕
bánh củ cải
Hán Việt: la bặc caoㄌㄨㄛˊ ˙ㄅㄛ ㄍㄠ
Câu ví dụ (1)
- 烹飪課
lớp nấu ăn
Hán Việt: phanh nhẫm khóaㄆㄥ ㄖㄣˋ ㄎㄜˋ
Câu ví dụ (1)
- 曬乾
phơi khô
Hán Việt: sái cànㄕㄞˋ ㄍㄢ
Câu ví dụ (1)
- 各種各樣
đủ loại, muôn hình muôn vẻ
Hán Việt: các chủng các dạngㄍㄜˋ ㄓㄨㄥˇ ㄍㄜˋ ㄧㄤˋ
Câu ví dụ (1)
- 殖民統治
thống trị thực dân, cai trị làm thuộc địa
Hán Việt: thực dân thống trịㄓˊ ㄇㄧㄣˊ ㄊㄨㄥˇ ㄓˋ
Câu ví dụ (1)
- 味噌湯
canh miso (món Nhật)
ㄨㄟˋ ㄗㄥ ㄊㄤ
Câu ví dụ (1)
- 蘿蔔乾
củ cải khô
Hán Việt: la bặc cànㄌㄨㄛˊ ˙ㄅㄛ ㄍㄢ
Câu ví dụ (1)
- 進一步
tiến thêm một bước, sâu hơn
Hán Việt: tiến nhất bộㄐㄧㄣˋ ㄧˊ ㄅㄨˋ
Câu ví dụ (1)
Hội thoại
Hội thoại
Bối cảnh: (Ở trung tâm sinh hoạt)
安德思Āndésī
何雅婷,妳現在有空嗎?能不能幫我看一下這份作業?Hé Yǎtíng, nǐ xiànzài yǒu kòng ma? Néng bù néng bāng wǒ kàn yíxià zhè fèn zuòyè?
何雅婷Hé Yǎtíng
什麼作業?紅毛城的故事?你們現在學台灣歷史嗎?Shénme zuòyè? Hóngmáo chéng de gùshì? Nǐmen xiànzài xué Táiwān lìshǐ ma?
安德思Āndésī
是啊。下個星期一輪到我報告紅毛城的歷史。可是我的中文不夠好,有些資料看不懂,想請妳幫忙。Shì a. Xià ge xīngqí yī lúndào wǒ bàogào Hóngmáo chéng de lìshǐ. Kěshì wǒ de Zhōngwén bú gòu hǎo, yǒuxiē zīliào kàn bù dǒng, xiǎng qǐng nǐ bāngmáng.
何雅婷Hé Yǎtíng
好啊,有什麼問題?Hǎo a, yǒu shénme wèntí?
安德思Āndésī
網路上說,紅毛城最早是西班牙人建的,後來荷蘭人又重建。到底是怎麼回事?Wǎnglù shàng shuō, Hóngmáo chéng zuìzǎo shì Xībānyá rén jiàn de, hòulái Hélán rén yòu chóngjiàn. Dàodǐ shì zěnme huí shì?
何雅婷Hé Yǎtíng
十六世紀,歐洲許多國家到東方從事貿易活動。十七世紀初,荷蘭人先在台灣南部建立城市。過了兩年,西班牙人也到了台灣北部,在淡水建了紅毛城。1642年,為了商業利益,荷蘭派軍隊打敗了西班牙。西班牙人離開台灣以前,把城燒了。所以現在的紅毛城是荷蘭人重建的。Shíliù shìjì, Ōuzhōu xǔduō guójiā dào dōngfāng cóngshì màoyì huódòng. Shíqī shìjì chū, Hélán rén xiān zài Táiwān nánbù jiànlì chéngshì. Guò le liǎng nián, Xībānyá rén yě dào le Táiwān běibù, zài Dànshuǐ jiàn le Hóngmáo chéng. Yī liù sì èr nián, wèile shāngyè lìyì, Hélán pài jūnduì dǎbài le Xībānyá. Xībānyá rén líkāi Táiwān yǐqián, bǎ chéng shāo le. Suǒyǐ xiànzài de Hóngmáo chéng shì Hélán rén chóngjiàn de.
安德思Āndésī
為什麼叫紅毛城?因為城牆是紅色的嗎?Wèishénme jiào Hóngmáo chéng? Yīnwèi chéngqiáng shì hóngsè de ma?
何雅婷Hé Yǎtíng
不是,不是,是因為西方人頭髮顏色的關係。當時的台灣人叫西方人「紅毛」。Bú shì, bú shì, shì yīnwèi xīfāng rén tóufǎ yánsè de guānxì. Dāngshí de Táiwān rén jiào xīfāng rén “hóngmáo”.
安德思Āndésī
那時候台灣沒有政府嗎?為什麼歐洲人可以自由地來來去去,甚至在台灣打仗?Nà shíhòu Táiwān méiyǒu zhèngfǔ ma? Wèishénme Ōuzhōu rén kěyǐ zìyóu de láilái qùqù, shènzhì zài Táiwān dǎzhàng?
何雅婷Hé Yǎtíng
那時候台灣不是一個國家,沒有政府。除了少數來開墾跟做生意的漢人以外,都是原住民。Nà shíhòu Táiwān bú shì yí ge guójiā, méiyǒu zhèngfǔ. Chúle shǎoshù lái kāikěn gēn zuò shēngyì de Hànrén yǐwài, dōu shì yuánzhùmín.
安德思Āndésī
這麼說,台灣應該有很多原住民才對。可是為什麼我的朋友當中一個原住民都沒有?Zhème shuō, Táiwān yīnggāi yǒu hěn duō yuánzhùmín cái duì. Kěshì wèishénme wǒ de péngyǒu dāngzhōng yí ge yuánzhùmín dōu méiyǒu?
何雅婷Hé Yǎtíng
這就要從鄭成功說起了。鄭成功是明朝的一位將軍,他在1662年帶著兩萬五千個軍人打敗荷蘭,建立台灣歷史上第一個漢人政府。Zhè jiù yào cóng Zhèng Chénggōng shuō qǐ le. Zhèng Chénggōng shì Míng cháo de yí wèi jiāngjūn, tā zài yī liù liù èr nián dàizhe liǎng wàn wǔ qiān ge jūnrén dǎbài Hélán, jiànlì Táiwān lìshǐ shàng dì-yī ge Hànrén zhèngfǔ.
安德思Āndésī
鄭成功到台灣就跟西班牙人到中南美洲的情形一樣嗎?Zhèng Chénggōng dào Táiwān jiù gēn Xībānyá rén dào Zhōngnán Měizhōu de qíngxíng yíyàng ma?
何雅婷Hé Yǎtíng
嗯。從那以後,移民到台灣來的漢人越來越多。慢慢地,本來住在平原的原住民有的搬到山上去,更多的人跟漢人結婚了。現在台灣人口當中原住民只占百分之二,差不多有五十幾萬人。Èn. Cóng nà yǐhòu, yímín dào Táiwān lái de Hànrén yuè lái yuè duō. Mànmàn de, běnlái zhù zài píngyuán de yuánzhùmín yǒu de bān dào shān shàng qù, gèng duō de rén gēn Hànrén jiéhūn le. Xiànzài Táiwān rénkǒu dāngzhōng yuánzhùmín zhǐ zhàn bǎi fēn zhī èr, chàbùduō yǒu wǔshí jǐ wàn rén.
安德思Āndésī
妳的意思是,台灣有很多人都有原住民的血統嘍?Nǐ de yìsi shì, Táiwān yǒu hěn duō rén dōu yǒu yuánzhùmín de xiětǒng lou?
何雅婷Hé Yǎtíng
是的。十七世紀末,清朝政府打敗了鄭成功的孫子,台灣正式成為大清帝國的領土。但是清朝政府只讓男性來台灣開墾,禁止他們帶家人來。所以漢人男性想結婚只能娶原住民。Shì de. Shíqī shìjì mò, Qīng cháo zhèngfǔ dǎbài le Zhèng Chénggōng de sūnzi, Táiwān zhèngshì chéngwéi Dàqīng dìguó de lǐngtǔ. Dànshì Qīng cháo zhèngfǔ zhǐ ràng nánxìng lái Táiwān kāikěn, jìnzhǐ tāmen dài jiārén lái. Suǒyǐ Hànrén nánxìng xiǎng jiéhūn zhǐ néng qǔ yuánzhùmín.
安德思Āndésī
謝謝妳告訴我這麼多跟台灣有關的故事。我相信下個星期我的報告會非常精彩。Xièxie nǐ gàosù wǒ zhème duō gēn Táiwān yǒuguān de gùshì. Wǒ xiāngxìn xià ge xīngqí wǒ de bàogào huì fēicháng jīngcǎi.
Đoạn đọc — Lịch sử trên bàn ăn
星期六早上何雅婷帶安德思到一家很有名的中式早餐店去吃早餐。何雅婷點了一套燒餅油條、一份蛋餅、一個飯糰,還有一碗甜豆漿跟一碗鹹豆漿。何雅婷告訴他,這家早餐店的老闆是1949年的時候跟著蔣介石一起到台灣來的。國共內戰,蔣介石打輸了,就帶著一百多萬的軍隊跟人民到了台灣。那時候有些人為了生活,不得不擺個攤子,賣起家鄉的美食。這家店就是這麼開始的。Xīngqíliù zǎoshang Hé Yǎtíng dài Āndésī dào yì jiā hěn yǒumíng de Zhōngshì zǎocān diàn qù chī zǎocān. Hé Yǎtíng diǎn le yí tào shāobǐng yóutiáo, yí fèn dànbǐng, yí ge fàntuán, hái yǒu yì wǎn tián dòujiāng gēn yì wǎn xián dòujiāng. Hé Yǎtíng gàosù tā, zhè jiā zǎocān diàn de lǎobǎn shì yī jiǔ sì jiǔ nián de shíhòu gēnzhe Jiǎng Jièshí yìqǐ dào Táiwān lái de. Guó Gòng nèizhàn, Jiǎng Jièshí dǎ shū le, jiù dàizhe yì bǎi duō wàn de jūnduì gēn rénmín dào le Táiwān. Nà shíhòu yǒuxiē rén wèile shēnghuó, bùdébù bǎi ge tānzi, màiqǐ jiāxiāng de měishí. Zhè jiā diàn jiù shì zhème kāishǐ de.
但是安德思看到早餐店的菜單上也有蘿蔔糕。他想起上烹飪課的時候,老師說過蘿蔔糕是客家人過年時一定要吃的。何雅婷告訴他,因為蘿蔔長得快,而且不太需要照顧,秋天收成以後種下的蘿蔔就成了客家人冬天重要的蔬菜。何雅婷接著又說,在中國歷史上,客家人因為戰爭不斷而往南方遷移,現在台灣客家人的祖先多半是清朝的時候移民來的。因為來的時間比閩南人晚,只好住在山邊,生活比較困難。節儉的客家主婦就利用曬乾以後的蘿蔔煎蛋、煮湯,做出各種各樣的菜色,以及美味的點心。Dànshì Āndésī kàndào zǎocān diàn de càidān shàng yě yǒu luóbo gāo. Tā xiǎngqǐ shàng pēngrèn kè de shíhòu, lǎoshī shuō guò luóbo gāo shì Kèjiā rén guònián shí yídìng yào chī de. Hé Yǎtíng gàosù tā, yīnwèi luóbo zhǎng de kuài, érqiě bú tài xūyào zhàogù, qiūtiān shōuchéng yǐhòu zhòng xià de luóbo jiù chéng le Kèjiā rén dōngtiān zhòngyào de shūcài. Hé Yǎtíng jiēzhe yòu shuō, zài Zhōngguó lìshǐ shàng, Kèjiā rén yīnwèi zhànzhēng búduàn ér wǎng nánfāng qiānyí, xiànzài Táiwān Kèjiā rén de zǔxiān duōbàn shì Qīng cháo de shíhòu yímín lái de. Yīnwèi lái de shíjiān bǐ Mǐnnán rén wǎn, zhǐhǎo zhù zài shānbiān, shēnghuó bǐjiào kùnnán. Jiéjiǎn de Kèjiā zhǔfù jiù lìyòng shài gān yǐhòu de luóbo jiān dàn, zhǔ tāng, zuòchū gèzhǒng gèyàng de càisè, yǐjí měiwèi de diǎnxīn.
安德思還發現,這家早餐店賣的飯糰跟他在便利商店買的不一樣。何雅婷覺得安德思買的應該是日式飯糰。日本曾經殖民統治台灣五十年,所以台灣人的飲食習慣受到很深的影響,像壽司、味噌湯都很普遍,到處都吃得到。不過台灣的味噌湯裡有時候會加一小段油條,飯糰裡也常能見到客家蘿蔔乾。安德思從來沒想到從餐桌上可以看出一個地方的歷史。這頓早餐讓他對台灣有了更進一步的了解。Āndésī hái fāxiàn, zhè jiā zǎocān diàn mài de fàntuán gēn tā zài biànlì shāngdiàn mǎi de bù yíyàng. Hé Yǎtíng juéde Āndésī mǎi de yīnggāi shì Rìshì fàntuán. Rìběn céngjīng zhímín tǒngzhì Táiwān wǔshí nián, suǒyǐ Táiwān rén de yǐnshí xíguàn shòudào hěn shēn de yǐngxiǎng, xiàng shòusī, wèizēng tāng dōu hěn pǔbiàn, dàochù dōu chī de dào. Búguò Táiwān de wèizēng tāng lǐ yǒu shíhòu huì jiā yì xiǎo duàn yóutiáo, fàntuán lǐ yě cháng néng jiàndào Kèjiā luóbo gān. Āndésī cónglái méi xiǎngdào cóng cānzhuō shàng kěyǐ kànchū yí ge dìfāng de lìshǐ. Zhè dùn zǎocān ràng tā duì Táiwān yǒu le gèng jìn yí bù de liǎojiě.
Ngữ pháp
到底rốt cuộc, đến cùng là…?
Chức năng
Phó từ 到底 được dùng khi người nói băn khoăn về điều gì đó và nóng lòng muốn biết sự thật. Câu mang sắc thái tò mò, sốt ruột mạnh.
- 小陳幾天以前說想去麵包店當學徒,今天說想去鄉下種水果,他到底想做什麼?Xiǎo Chén jǐ tiān yǐqián shuō xiǎng qù miànbāo diàn dāng xuétú, jīntiān shuō xiǎng qù xiāngxià zhòng shuǐguǒ, tā dàodǐ xiǎng zuò shénme?
- 你不要看到新型的電子產品就買,「貨比三家不吃虧」這句話的意思,你到底懂不懂?Nǐ búyào kàndào xīnxíng de diànzǐ chǎnpǐn jiù mǎi, “huò bǐ sān jiā bù chīkuī” zhè jù huà de yìsi, nǐ dàodǐ dǒng bù dǒng?
- 那家商店賣的鳳梨酥特別受歡迎,他們到底用的是什麼行銷方式?Nà jiā shāngdiàn mài de fènglí sū tèbié shòu huānyíng, tāmen dàodǐ yòng de shì shénme xíngxiāo fāngshì?
- 我昨天介紹給你的那位先生,到底你對他的印象怎麼樣?Wǒ zuótiān jièshào gěi nǐ de nà wèi xiānsheng, dàodǐ nǐ duì tā de yìnxiàng zěnmeyàng?
- 真羨慕你有這麼多好朋友。你到底是怎麼跟別人建立關係的?Zhēn xiànmù nǐ yǒu zhème duō hǎo péngyǒu. Nǐ dàodǐ shì zěnme gēn biéren jiànlì guānxì de?
Cách dùng
到底 chỉ dùng trong câu hỏi không có 嗎. Nó có thể đứng trước hoặc sau chủ ngữ, nhưng khi chủ ngữ là từ nghi vấn thì 到底 chỉ có thể đứng đầu câu.
- a. 你到底去不去? b. 到底你去不去?a. Nǐ dàodǐ qù bú qù? b. Dàodǐ nǐ qù bú qù?
- a. 他到底哪裡不舒服? b. 到底他哪裡不舒服?a. Tā dàodǐ nǎlǐ bù shūfu? b. Dàodǐ tā nǎlǐ bù shūfu?
- a. 你到底買菜了沒有? b. 到底你買菜了沒有?a. Nǐ dàodǐ mǎi cài le méiyǒu? b. Dàodǐ nǐ mǎi cài le méiyǒu?
Nhưng không thể nói: *誰到底要去? *哪裡到底好玩? *什麼人到底才能參加?
Trước khi hỏi một câu 到底 như ‘臭豆腐到底臭不臭?’ thì một trong các điều sau phải đúng. 1. Có người nói là có, người khác lại nói là không. 2. Có người cứ nói đi nói lại là có hoặc không.
Trong các tình huống sau thì không dùng được. 1. Không ai đang nói về 臭豆腐. 2. Có người nói là có hoặc không, chỉ một lần.
(一)Hãy hoàn thành các câu 到底 sau.
好久沒有小王的消息了,他在美國到底______?
Hiện đáp án
你說上網訂購月餅,很快就能收到。到底______?
Hiện đáp án
我從來沒在網路上買過東西。你可不可以告訴我在網路上買東西,到底______?
Hiện đáp án
這棟建築外表看起來很舊,到底______?
Hiện đáp án
我做的事情,他總是不滿意。我到底______?
Hiện đáp án
甚至thậm chí
Chức năng
甚至 ‘thậm chí’ là phó từ đánh dấu một điều trong câu là bất thường, vượt ngoài mong đợi.
- 這種款式的包包非常受歡迎,甚至連續劇的女主角都拿過。我非買不可。Zhè zhǒng kuǎnshì de bāobāo fēicháng shòu huānyíng, shènzhì liánxùjù de nǚ zhǔjiǎo dōu ná guò. Wǒ fēi mǎi bùkě.
- 很多小農為了友善對待土地,最近甚至連農藥都不用了。Hěn duō xiǎonóng wèile yǒushàn duìdài tǔdì, zuìjìn shènzhì lián nóngyào dōu bú yòng le.
- 鳳梨對臺灣經濟發展一直有很大的幫助,臺灣出口的鳳梨甚至曾經占世界第二位。Fènglí duì Táiwān jīngjì fāzhǎn yìzhí yǒu hěn dà de bāngzhù, Táiwān chūkǒu de fènglí shènzhì céngjīng zhàn shìjiè dì-èr wèi.
- 十六世紀時,歐洲人不但到中南美洲做生意,甚至到東方來從事貿易活動。Shíliù shìjì shí, Ōuzhōu rén búdàn dào Zhōngnán Měizhōu zuò shēngyì, shènzhì dào dōngfāng lái cóngshì màoyì huódòng.
- 臺灣的微整型做得非常好,價錢又合理,甚至連外國人都利用假期來臺灣做微整型。Táiwān de wéi zhěngxíng zuò de fēicháng hǎo, jiàqián yòu hélǐ, shènzhì lián wàiguórén dōu lìyòng jiàqī lái Táiwān zuò wéi zhěngxíng.
Cách dùng
1. 甚至 thường đi kèm với 連, dùng để đánh dấu tình huống đặc biệt. (Xem Quyển 2, Bài 14.)
Cách dùng
2. 甚至 không liên quan đến 至於. (Bài 10)
(二)Hãy hoàn thành các câu sau, dùng 甚至 để nhấn mạnh điều bất thường.
小王是一個很節省的人,______都不開冷氣。
Hiện đáp án
他現在住的地方,不但手機收不到訊號,______。
Hiện đáp án
他對吃真講究,______跑一趟臺南。
Hiện đáp án
他小時候家裡很窮,不但買不起新衣服,______。
Hiện đáp án
百貨公司週年慶的時候,大部分的商品都會有不錯的折扣,有的東西______。
Hiện đáp án
這麼說nói vậy thì, như vậy thì
Chức năng
Mẫu 這麼說 đưa ra một nhận định như hệ quả tự nhiên của câu nói trước.
- A:現在上網購物越來越普遍,這幾年大家的購物習慣真的改變了很多。 B:這麼說,將來我就不能開服裝店了,是不是?A: Xiànzài shàngwǎng gòuwù yuè lái yuè pǔbiàn, zhè jǐ nián dàjiā de gòuwù xíguàn zhēn de gǎibiàn le hěn duō. B: Zhème shuō, jiānglái wǒ jiù bù néng kāi fúzhuāng diàn le, shì bú shì?
- A:醫生看了片子,說小王是骨折。 B:這麼說,他得住院開刀嘍。A: Yīshēng kàn le piànzi, shuō Xiǎo Wáng shì gǔzhé. B: Zhème shuō, tā děi zhùyuàn kāidāo lou.
- A:我叔叔打算用穩定的價格跟當地小農購買芒果,做成芒果蛋糕來賣。 B:這麼說,那些小農就不需要擔心芒果賣不出去了。A: Wǒ shūshu dǎsuàn yòng wěndìng de jiàgé gēn dāngdì xiǎonóng gòumǎi mángguǒ, zuòchéng mángguǒ dàngāo lái mài. B: Zhème shuō, nàxiē xiǎonóng jiù bù xūyào dānxīn mángguǒ mài bù chūqù le.
- A:小陳從九月起,要到美國念EMBA研究所。 B:這麼說,他將來想成為企業家嘍。A: Xiǎo Chén cóng jiǔ yuè qǐ, yào dào Měiguó niàn EMBA yánjiūsuǒ. B: Zhème shuō, tā jiānglái xiǎng chéngwéi qǐyèjiā lou.
- A:我父母說大學念什麼系不重要,最重要的是要有興趣。 B:這麼說,你念服裝設計系,你父母應該不會反對。A: Wǒ fùmǔ shuō dàxué niàn shénme xì bú zhòngyào, zuì zhòngyào de shì yào yǒu xìngqù. B: Zhème shuō, nǐ niàn fúzhuāng shèjì xì, nǐ fùmǔ yīnggāi bú huì fǎnduì.
(三)Hãy hoàn thành các đoạn hội thoại sau dùng 這麼說.
A:小張的姐姐上個月去法國學烹飪了。 B:這麼說,______。
Hiện đáp án
A:我覺得他說話很誇張。他說的話,都要打個折扣。 B:這麼說,______。
Hiện đáp án
A:大明說小王不但愛抱怨,還喜歡亂罵人。 B:這麼說,______,對不對?
Hiện đáp án
A:小美說一個人生活很自由,想做什麼就做什麼。 B:這麼說,______。
Hiện đáp án
先生:下個月起,我的薪水會增加5,000塊。 太太:這麼說,______。
Hiện đáp án
跟B有關的AA có liên quan đến B
Chức năng
Trong mẫu này, giới từ 跟 dẫn ra một đối tượng (B) có liên quan đến A. A trong mẫu này là chủ đề chính.
- 上網買東西雖然方便,但是最近電視上有不少跟網購糾紛有關的新聞。你還是小心一點。Shàngwǎng mǎi dōngxi suīrán fāngbiàn, dànshì zuìjìn diànshì shàng yǒu bù shǎo gēn wǎnggòu jiūfēn yǒuguān de xīnwén. Nǐ háishi xiǎoxīn yìdiǎn.
- 我剛剛放在你桌上的是跟演講比賽有關的資料,請你收好。Wǒ gānggāng fàng zài nǐ zhuō shàng de shì gēn yǎnjiǎng bǐsài yǒuguān de zīliào, qǐng nǐ shōu hǎo.
- 他大學念的是歷史,而且輔系是經濟,所以跟臺灣經濟發展有關的歷史,你應該去請教他。Tā dàxué niàn de shì lìshǐ, érqiě fǔxì shì jīngjì, suǒyǐ gēn Táiwān jīngjì fāzhǎn yǒuguān de lìshǐ, nǐ yīnggāi qù qǐngjiào tā.
- 想要了解跟原住民有關的風俗文化,你最好去一趟花蓮。Xiǎng yào liǎojiě gēn yuánzhùmín yǒuguān de fēngsú wénhuà, nǐ zuìhǎo qù yí tàng Huālián.
- 我建議跟這一次校外教學有關的活動,都讓小王一個人安排。Wǒ jiànyì gēn zhè yí cì xiàowài jiàoxué yǒuguān de huódòng, dōu ràng Xiǎo Wáng yí ge rén ānpái.
(四)Hãy hoàn thành các câu sau với 跟 B 有關的 A. Từ trong ngoặc đóng vai trò B.
環境汙染 他昨天跟我談了很多______,真是可怕。
Hiện đáp án
中秋節 ______很多,也很有趣,你想不想聽?
Hiện đáp án
做麵包、蛋糕 小王的夢想是當一位烘焙師傅,所以決定到日本學習______。
Hiện đáp án
醫美 整型可以增加自信,還可以改善人際關係,因此醫美成為很大的商機,越來越多人從事______。
Hiện đáp án
國共內戰 他拍的這部(M, for movies)______,許多人看了都很感動。
Hiện đáp án
不得不đành phải, buộc phải
Chức năng
Mẫu 不得不 được dùng khi một người miễn cưỡng làm việc gì đó như giải pháp cuối cùng. Không còn lựa chọn nào khác.
- 我不喜歡吃魚,但是為了讓傷口恢復得比較快,不得不喝點魚湯。Wǒ bù xǐhuān chī yú, dànshì wèile ràng shāngkǒu huīfù de bǐjiào kuài, bùdébù hē diǎn yútāng.
- 因為小明去參加畢業旅行,媽媽不得不幫他照顧寵物。Yīnwèi Xiǎomíng qù cānjiā bìyè lǚxíng, māma bùdébù bāng tā zhàogù chǒngwù.
- 現代人的飲食習慣改變了,很多傳統小吃店不得不改賣年輕人喜歡的食物。Xiàndài rén de yǐnshí xíguàn gǎibiàn le, hěn duō chuántǒng xiǎochī diàn bùdébù gǎi mài niánqīng rén xǐhuān de shíwù.
- 他的腿受傷了,不得不放棄這場(M, for games)比賽。Tā de tuǐ shòushāng le, bùdébù fàngqì zhè chǎng bǐsài.
- 陳如美的父親生病住院,所以她不得不休學去工作,改善家裡的生活。Chén Rúměi de fùqīn shēngbìng zhùyuàn, suǒyǐ tā bùdébù xiūxué qù gōngzuò, gǎishàn jiālǐ de shēnghuó.
(五)Hãy hoàn thành các câu sau, dùng 不得不 để diễn đạt sự bắt buộc.
台灣因為平原小,人口多,因此______。
Hiện đáp án
雖然我不太敢吃辣的,但是這碗酸辣湯是老師做的,我______。
Hiện đáp án
小王的國家內戰不斷,所以他______。
Hiện đáp án
為了提高職場上的競爭力,他______,充實自己。
Hiện đáp án
她的錢包掉了,又沒帶車票,______。
Hiện đáp án
以及và, cùng với
Chức năng
以及 là liên từ mang tính văn viết, dùng để nối danh từ hoặc nối câu.
- 我表哥念高中的時候,最喜歡的課有英文、歷史以及藝術。Wǒ biǎogē niàn gāozhōng de shíhòu, zuì xǐhuān de kè yǒu Yīngwén, lìshǐ yǐjí yìshù.
- 台北、台中以及高雄都是人口兩百萬以上的大城市。Táiběi, Táizhōng yǐjí Gāoxióng dōu shì rénkǒu liǎng bǎi wàn yǐshàng de dà chéngshì.
- 這個城市的交通很亂,怎麼改善交通問題以及減少車禍的發生,是這個城市的人民最關心的事情。Zhège chéngshì de jiāotōng hěn luàn, zěnme gǎishàn jiāotōng wèntí yǐjí jiǎnshǎo chēhuò de fāshēng, shì zhège chéngshì de rénmín zuì guānxīn de shìqíng.
- 這次颱風,台灣東部以及南部都會受到影響。Zhè cì táifēng, Táiwān dōngbù yǐjí nánbù dōu huì shòudào yǐngxiǎng.
- 明天要去旅行,請你把外套、鞋子以及日用品放在背包裡。Míngtiān yào qù lǚxíng, qǐng nǐ bǎ wàitào, xiézi yǐjí rìyòngpǐn fàng zài bēibāo lǐ.
Cách dùng
Liên từ trong tiếng Trung có ba loại: loại nối danh từ, loại nối câu, và loại nối được cả hai. 以及 thuộc loại cuối cùng.
Loại 1: nối danh từ, ví dụ 和、跟
- 那家商店賣青菜、水果和一些日用品。Nà jiā shāngdiàn mài qīngcài, shuǐguǒ hé yìxiē rìyòngpǐn.
- 他剛去超市買了牛肉、魚跟麵包。Tā gāng qù chāoshì mǎi le niúròu, yú gēn miànbāo.
Loại 2: nối câu, ví dụ 不過、但是
- 這裡白天的溫度很高,不過剛剛下過雨,我覺得涼快多了。Zhèlǐ báitiān de wēndù hěn gāo, búguò gānggāng xià guò yǔ, wǒ juéde liángkuài duō le.
- 她想去國外旅行,但是想到一個人旅行有點麻煩,就下不了決心。Tā xiǎng qù guówài lǚxíng, dànshì xiǎngdào yí ge rén lǚxíng yǒudiǎn máfan, jiù xià bù liǎo juéxīn.
Loại 3: nối cả danh từ và câu
- 去國外念書,當地的生活費以及學費,是學生最關心的事。Qù guówài niànshū, dāngdì de shēnghuófèi yǐjí xuéfèi, shì xuésheng zuì guānxīn de shì.
- 你要不要跟王先生見面,以及見面以後,要談什麼,你最好想清楚。Nǐ yào bú yào gēn Wáng xiānsheng jiànmiàn, yǐjí jiànmiàn yǐhòu, yào tán shénme, nǐ zuìhǎo xiǎng qīngchu.
(六)Hãy hoàn thành các câu sau, dùng liên từ 以及 để nối danh từ hoặc nối câu.
房租貴不貴,離捷運站近不近,______,都是我租房子的時候必須考慮的。
Hiện đáp án
羅珊蒂說她回國以後,一定忘不了臺灣的美食______。
Hiện đáp án
吳寶春是怎麼努力學習,怎麼努力工作,______,大家是清楚的。
Hiện đáp án
小王把這件事情的經過情形,______,都清清楚楚地跟老闆報告了。
Hiện đáp án
新郎、新娘敬酒的時候,包括「百年好合」、「新婚快樂」,______,都是客家人常用來祝福新人的話。
Hiện đáp án
Ghi chú
Nguồn gốc các địa danh ở Đài Loan
Vì những lý do lịch sử, có nhiều cách khác nhau đã được dùng để đặt tên cho các địa điểm ở Đài Loan. Chẳng hạn, có tên bắt nguồn từ từ đồng âm, có tên bắt nguồn từ đặc điểm địa hình, có tên bắt nguồn từ giai thoại.
Lấy ví dụ mũi đất cực đông của Đài Loan là 三貂角 (Sāndiāojiǎo). Có người có thể nghĩ rằng nó được đặt tên vì có ai đó từng thấy ba con chồn (三隻貂) ở đó. Nhưng không phải vậy. Nơi này gọi là 三貂角 vì năm 1626, người Tây Ban Nha đi tàu đến vùng biển ngoài khơi đông bắc Đài Loan và lập kế hoạch chiếm Đài Loan. Họ gọi nơi này là Santiago (聖地牙哥). Cách đọc theo tiếng Đài của từ này dần biến thành 三貂角.
Ở miền đông Đài Loan, 花蓮 cũng có một giai thoại. Khu vực Hoa Liên xưa nằm ở cửa sông Hoa Liên. Vùng biển ngoài khơi nơi đây có một dòng hải lưu nóng nổi tiếng gọi là “Kuroshio” (Hắc Triều) chảy từ nam lên bắc. Bờ biển ở đây nhô ra và dòng hải lưu va vào đất liền, tạo thành xoáy nước, tiếng Trung gọi là 洄瀾 (huílán), nên người địa phương đặt tên khu vực này là 洄瀾港 (đọc theo tiếng Đài: Huelan kang, cảng Huelan). Trong phương ngữ Đài Loan, cách đọc của 洄瀾 và 花蓮 rất giống nhau, nên vào thời nhà Thanh, tên địa danh được đổi từ 洄瀾港 thành 花蓮港 nghe dễ chịu hơn. Khi Đài Loan là thuộc địa của Nhật, tên được rút gọn thành 花蓮.
Một số địa danh ở Đài Loan có liên quan, bằng cách nào đó, đến người bản địa. Ví dụ 基隆 (Jīlóng, Keelung) được đặt theo tên người Ketagalan sống ở vùng này. Những người đặt tên đã lấy bỏ “taga” trong Ketagalan, còn lại Kalan, nghe theo tiếng Đài giống “Gelong” (chuồng gà), một cái tên về sau được chuyển thành 基隆 dễ nghe hơn.
Nếu bạn có dịp tự mình tìm hiểu các địa danh của Đài Loan, bạn sẽ thấy mình học được rất nhiều điều về lịch sử Đài Loan.
Chú thích ảnh: 三貂角, mũi đất cực đông của Đài Loan, là phiên âm của tên Santiago. / 基隆 được đặt theo tên người Katagalan, tên về sau được rút gọn thành Keelung. / 花蓮 từng được gọi là cảng Huelan vì dòng hải lưu nóng 洄瀾.