Bài 5 · Quyển Thượng · 上册

“不怕辣”和“怕不辣”

“Bú pà là” hé “pà bú là”

"Không sợ cay" và "sợ không cay"

Mục tiêu bài học

  • Nghe hiểu và trao đổi được các chủ đề liên quan đến thói quen ăn uống và những bữa ăn chung.
  • Trình bày được bằng lời nói hoặc bằng văn bản sở thích ăn uống và trải nghiệm ăn uống của bản thân.
  • Tìm hiểu thói quen ăn uống của người Trung Quốc và phép lịch sự khi sắp xếp chỗ ngồi trong bữa tiệc trang trọng.

Từ mới trong bài

  • 至少
    phó.
    zhìshǎoít nhất
  • 中餐
    dt.
    zhōngcānmón ăn Trung Quốc
  • 专门
    phó./tt.
    zhuānménchuyên, đặc biệt, cố ý; chuyên môn
  • 煮
    đgt.
    zhǔluộc, nấu
  • 油
    dt.
    yóudầu (ăn)
  • 道
    lượng.
    dàomón (lượng từ cho món ăn, công đoạn…)
  • 熟
    tt.
    shúchín; quen (khẩu ngữ còn đọc là shóu)
  • 倒
    đgt.
    dàođổ, rót
  • 辣椒
    dt.
    làjiāoớt
  • 辣
    tt.
    làcay
  • 水煮鱼
    danh từ riêng
    Shuǐzhǔyúcá luộc cay Tứ Xuyên (thủy chử ngư)
  • 敢
    đgt.
    gǎndám
  • 肚子
    dt.
    dùzibụng
  • 相同
    tt.
    xiāngtónggiống nhau, như nhau
  • 顺序
    dt.
    shùnxùthứ tự
  • 够
    phó./đgt.
    gòuthật là, rất; đủ
  • 不够
    phó./đgt.
    búgòukhông đủ, chưa đủ
  • 达到
    đgt.
    dádàođạt được, đạt tới
  • 聚
    đgt.
    jùtụ tập, gặp mặt
  • 午餐
    dt.
    wǔcānbữa trưa
  • 咸
    tt.
    xiánmặn
  • 凉
    tt.
    liánglạnh, mát; nguội
  • 酸
    tt.
    suānchua; ê ẩm
  • 汤
    dt.
    tāngcanh, nước dùng
  • 各
    phó./đt.
    gèmỗi, các
  • 付
    đgt.
    fùtrả (tiền)
  • 聚餐
    đgt.
    jùcānăn uống tụ tập, liên hoan
  • 辣子鸡
    danh từ riêng
    Làzijīgà xào ớt cay (lạt tử kê)
  • 松鼠鳜鱼
    danh từ riêng
    Sōngshǔ Guìyúcá quế hình con sóc (sóc thử quế ngư)
  • 红烧羊肉
    danh từ riêng
    Hóngshāo Yángròuthịt dê kho tàu
  • 贵州
    danh từ riêng
    Guìzhōu(tỉnh) Quý Châu
  • 酸汤米线
    danh từ riêng
    Suāntāng Mǐxiànbún nước dùng chua
  • 随意
    tt.
    suíyìtùy ý, thoải mái
  • 正式
    tt.
    zhèngshìchính thức, trang trọng
  • 普通
    tt.
    pǔtōngbình thường, phổ thông
  • 重视
    đgt.
    zhòngshìcoi trọng
  • 座位
    dt.
    zuòwèichỗ ngồi
  • 安排
    đgt.
    ānpáisắp xếp
  • 按照
    giới.
    ànzhàotheo, căn cứ vào
  • 年龄
    dt.
    niánlíngtuổi tác
  • 面对
    đgt.
    miànduìđối diện; đối mặt
  • 主人
    dt.
    zhǔrénchủ nhà
  • 等
    giới.
    děngđợi đến khi, chờ đến lúc
  • 尊重
    đgt.
    zūnzhòngtôn trọng

Ngữ pháp trọng tâm

  • Phó từ phạm vi "至少"

    Phó từ phạm vi "至少" biểu thị thời gian, số lượng, mức độ… không thấp hơn một giới hạn tối thiểu nhất định ("ít nhất").

    • 家月,你来中国至少两个月了,习惯吃中餐了吗?Jiāyuè, nǐ lái Zhōngguó zhìshǎo liǎng ge yuè le, xíguàn chī zhōngcān le ma? (Gia Nguyệt, em đến Trung Quốc ít nhất cũng hai tháng rồi, đã quen ăn món Trung chưa?)
    • 每年至少有两百名留学生来我校学习中文专业。Měi nián zhìshǎo yǒu liǎngbǎi míng liúxuéshēng lái wǒ xiào xuéxí Zhōngwén zhuānyè. (Mỗi năm có ít nhất hai trăm du học sinh đến trường chúng tôi học chuyên ngành tiếng Trung.)
    • 我们虽然没有见过面,但至少在网上聊过很多次,也算比较熟悉了。Wǒmen suīrán méiyǒu jiànguo miàn, dàn zhìshǎo zài wǎng shang liáoguo hěn duō cì, yě suàn bǐjiào shúxi le. (Tuy chúng tôi chưa gặp mặt, nhưng ít nhất cũng đã trò chuyện trên mạng nhiều lần, coi như khá quen rồi.)
  • Phó từ/Động từ "够"

    "够" có hai từ loại: (1) Làm phó từ, biểu thị mức độ cao, thường dùng trong cấu trúc cố định "够……的" ("thật là…"); (2) Làm động từ, nghĩa là đáp ứng đủ nhu cầu về số lượng hoặc đạt tới một tiêu chuẩn, mức độ nào đó ("đủ").

    • 你的中文水平够高的,这都听懂了!Nǐ de Zhōngwén shuǐpíng gòu gāo de, zhè dōu tīngdǒng le! (Trình độ tiếng Trung của cậu cao thật đấy, cái này mà cũng nghe hiểu!)
    • 明天请家月和李文来家里吃饭,四个菜够不够?Míngtiān qǐng Jiāyuè hé Lǐ Wén lái jiā li chīfàn, sì ge cài gòu bu gòu? (Ngày mai mời Gia Nguyệt và Lý Văn đến nhà ăn cơm, bốn món có đủ không?)
    • 我尝了一下,还不够甜,再加一点儿糖吧。Wǒ chángle yíxià, hái búgòu tián, zài jiā yìdiǎnr táng ba. (Tôi nếm thử rồi, vẫn chưa đủ ngọt, cho thêm chút đường nữa đi.)
  • Cấu trúc cố định "各×各的"

    Cấu trúc cố định "各×各的" biểu thị mỗi người tự làm cùng một loại hành động, không ảnh hưởng lẫn nhau ("ai… nấy…").

    • 大家觉得还是各付各的更合适。Dàjiā juéde háishi gè fù gè de gèng héshì. (Mọi người thấy ai trả phần người nấy thì hợp lý hơn.)
    • 到了办公室,大家就开始各忙各的了。Dàole bàngōngshì, dàjiā jiù kāishǐ gè máng gè de le. (Đến văn phòng, mọi người bắt đầu ai làm việc nấy.)
    • 在图书馆里,大家都很安静,各看各的书。Zài túshūguǎn li, dàjiā dōu hěn ānjìng, gè kàn gè de shū. (Trong thư viện, mọi người đều rất yên lặng, ai đọc sách nấy.)
  • Giới từ "等"

    Trong bài này, "等" là giới từ, nghĩa là "đợi đến khi", dùng để dẫn ra thời gian hoặc điều kiện.

    • 如果聚餐时有老人,年轻人要等老人坐下后再坐。Rúguǒ jùcān shí yǒu lǎorén, niánqīngrén yào děng lǎorén zuòxià hòu zài zuò. (Nếu trong bữa ăn có người già, người trẻ phải đợi người già ngồi xuống rồi mới ngồi.)
    • 等我写完作业,再跟你出去玩。Děng wǒ xiěwán zuòyè, zài gēn nǐ chūqù wán. (Đợi tớ làm xong bài tập rồi đi chơi với cậu.)
    • 等我们到火车站的时候,火车已经开走了。Děng wǒmen dào huǒchēzhàn de shíhou, huǒchē yǐjīng kāizǒu le. (Đến khi chúng tôi tới ga tàu thì tàu đã chạy mất rồi.)

Hội thoại và bài khóa

  • Bài khoá 1 – Ở nhà Lưu Minh và Vương Nhất Tuyết, hai vợ chồng mời Bạch Gia Nguyệt và Lý Văn ăn cơm

    刘
    刘明
    家月,你来中国至少两个月了,习惯吃中餐了吗?Jiāyuè, nǐ lái Zhōngguó zhìshǎo liǎng ge yuè le, xíguàn chī zhōngcān le ma?
    Gia Nguyệt, em đến Trung Quốc ít nhất cũng hai tháng rồi, đã quen ăn món Trung chưa?
    白
    白家月
    习惯了,而且我很喜欢吃中国菜。Xíguàn le, érqiě wǒ hěn xǐhuan chī Zhōngguó cài.
    Quen rồi ạ, hơn nữa em rất thích ăn món Trung Quốc.
    王
    王一雪
    你还没吃过水煮鱼吧?这是我专门为你做的。Nǐ hái méi chīguo Shuǐzhǔyú ba? Zhè shì wǒ zhuānmén wèi nǐ zuò de.
    Em chưa ăn cá luộc cay bao giờ đúng không? Món này chị làm riêng cho em đấy.
    白
    白家月
    看起来不像水煮鱼,更像“油煮鱼”。Kàn qǐlái bú xiàng Shuǐzhǔyú, gèng xiàng “yóuzhǔyú”.
    Nhìn không giống "cá luộc nước" chút nào, giống "cá luộc dầu" hơn ạ.
    王
    王一雪
    这道菜是先用水把鱼煮熟,最后再倒上辣椒油,其实只有最上面那一层是油。你尝尝,对你来说辣不辣?Zhè dào cài shì xiān yòng shuǐ bǎ yú zhǔshóu, zuìhòu zài dàoshàng làjiāoyóu, qíshí zhǐyǒu zuì shàngmiàn nà yì céng shì yóu. Nǐ chángchang, duì nǐ lái shuō là bu là?
    Món này luộc chín cá bằng nước trước, cuối cùng mới rưới dầu ớt lên, thật ra chỉ có lớp trên cùng là dầu thôi. Em nếm thử xem, với em có cay không?
    白
    白家月
    辣是辣,但是非常好吃!Là shì là, dànshì fēicháng hǎochī!
    Cay thì có cay, nhưng ngon lắm ạ!
    王
    王一雪
    那你多吃点儿,不要客气。Nà nǐ duō chī diǎnr, búyào kèqi.
    Vậy em ăn nhiều vào nhé, đừng khách sáo.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    白家月来中国多久了?Bạch Gia Nguyệt đến Trung Quốc bao lâu rồi?
    2.
    白家月觉得水煮鱼怎么样?Bạch Gia Nguyệt thấy món cá luộc cay thế nào?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    白家月习惯吃中餐了吗?Bạch Gia Nguyệt đã quen ăn món Trung chưa?
    2.
    水煮鱼是怎么做的?Món cá luộc cay được làm như thế nào?
  • Bài khoá 2 – Ở nhà Lưu Minh và Vương Nhất Tuyết, hai vợ chồng vừa ăn vừa trò chuyện với Bạch Gia Nguyệt và Lý Văn

    王
    王一雪
    我听李文说,你现在也爱吃辣了?Wǒ tīng Lǐ Wén shuō, nǐ xiànzài yě ài chī là le?
    Chị nghe Lý Văn nói bây giờ em cũng thích ăn cay rồi à?
    白
    白家月
    是的,来中国以后,我越来越喜欢吃辣了。Shì de, lái Zhōngguó yǐhòu, wǒ yuè lái yuè xǐhuan chī là le.
    Vâng ạ, từ khi đến Trung Quốc, em ngày càng thích ăn cay.
    王
    王一雪
    我们以前不太敢吃辣,吃完可能会肚子不舒服,不过现在也慢慢适应了。Wǒmen yǐqián bú tài gǎn chī là, chīwán kěnéng huì dùzi bù shūfu, búguò xiànzài yě mànmàn shìyìng le.
    Trước đây anh chị không dám ăn cay lắm, ăn xong có khi đau bụng, nhưng bây giờ cũng dần quen rồi.
    刘
    刘明
    对,我们现在都不怕辣了。家月,你是“不怕辣”还是“怕不辣”?Duì, wǒmen xiànzài dōu bú pà là le. Jiāyuè, nǐ shì “bú pà là” háishi “pà bú là”?
    Đúng thế, giờ anh chị đều không sợ cay nữa. Gia Nguyệt, em là "không sợ cay" hay "sợ không cay"?
    白
    白家月
    中文真有意思,相同的字,顺序一换,意思就变了。Zhōngwén zhēn yǒu yìsi, xiāngtóng de zì, shùnxù yí huàn, yìsi jiù biàn le.
    Tiếng Trung thú vị thật, cùng những chữ ấy, đổi thứ tự một cái là nghĩa đã khác rồi.
    李
    李文
    你的中文水平够高的,这都听懂了!你说得对,“不怕辣”是说不怕吃辣的菜,“怕不辣”是担心菜还不够辣呢。Nǐ de Zhōngwén shuǐpíng gòu gāo de, zhè dōu tīngdǒng le! Nǐ shuō de duì, “bú pà là” shì shuō bú pà chī là de cài, “pà bú là” shì dānxīn cài hái búgòu là ne.
    Trình độ tiếng Trung của cậu cao thật đấy, cái này mà cũng nghe hiểu! Cậu nói đúng, "không sợ cay" là không ngại ăn món cay, còn "sợ không cay" là lo món ăn vẫn chưa đủ cay.
    白
    白家月
    我还达不到“怕不辣”的水平,甚至也不能算“不怕辣”,只是喜欢吃辣。Wǒ hái dá bu dào “pà bú là” de shuǐpíng, shènzhì yě bù néng suàn “bú pà là”, zhǐshì xǐhuan chī là.
    Mình còn chưa đạt tới mức "sợ không cay", thậm chí cũng chưa thể coi là "không sợ cay", chỉ là thích ăn cay thôi.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    关于王一雪一家,可以知道什么?Về gia đình Vương Nhất Tuyết, có thể biết được điều gì?
    2.
    白家月现在的口味(kǒuwèi, one’s taste)是什么?Khẩu vị bây giờ của Bạch Gia Nguyệt là gì?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    王一雪一家以前敢不敢吃辣?为什么?Trước đây gia đình Vương Nhất Tuyết có dám ăn cay không? Vì sao?
    2.
    “不怕辣”“怕不辣”都是什么意思?"Không sợ cay" và "sợ không cay" nghĩa là gì?
  • Bài khoá 3 – Ở nhà hàng, Bạch Gia Nguyệt, Trần Thiên Trung, Lý Văn và Annie ăn trưa cùng nhau

    周末,白家月、陈天中、李文和安妮聚在一起吃午餐。Zhōumò, Bái Jiāyuè, Chén Tiānzhōng, Lǐ Wén hé Ānnī jù zài yìqǐ chī wǔcān.
    Cuối tuần, Bạch Gia Nguyệt, Trần Thiên Trung, Lý Văn và Annie tụ tập ăn trưa cùng nhau.
    白家月想吃辣的,要了辣子鸡;陈天中爱吃甜的,想尝尝松鼠鳜鱼;李文更喜欢吃咸的,选了红烧羊肉和一道凉菜;安妮听说贵州酸汤很有名,点了酸汤米线。Bái Jiāyuè xiǎng chī là de, yàole Làzijī; Chén Tiānzhōng ài chī tián de, xiǎng chángchang Sōngshǔ Guìyú; Lǐ Wén gèng xǐhuan chī xián de, xuǎnle Hóngshāo Yángròu hé yí dào liángcài; Ānnī tīngshuō Guìzhōu suāntāng hěn yǒumíng, diǎnle Suāntāng Mǐxiàn.
    Bạch Gia Nguyệt muốn ăn cay nên gọi gà xào ớt cay; Trần Thiên Trung thích ăn ngọt, muốn nếm thử cá quế hình con sóc; Lý Văn thích ăn mặn hơn, chọn thịt dê kho tàu và một món nguội; Annie nghe nói canh chua Quý Châu rất nổi tiếng nên gọi bún nước dùng chua.
    他们边吃边聊,非常愉快。Tāmen biān chī biān liáo, fēicháng yúkuài.
    Họ vừa ăn vừa trò chuyện, rất vui vẻ.
    结账时,李文想请客,但大家觉得还是各付各的更合适。Jiézhàng shí, Lǐ Wén xiǎng qǐngkè, dàn dàjiā juéde háishi gè fù gè de gèng héshì.
    Lúc thanh toán, Lý Văn muốn mời, nhưng mọi người thấy ai trả phần người nấy thì hợp lý hơn.
    于是,李文付完钱后,大家把钱转给了他,还笑着说下次再一起聚餐。Yúshì, Lǐ Wén fùwán qián hòu, dàjiā bǎ qián zhuǎn gěi le tā, hái xiàozhe shuō xià cì zài yìqǐ jùcān.
    Thế là sau khi Lý Văn trả tiền, mọi người chuyển tiền lại cho cậu ấy, còn cười nói lần sau lại cùng nhau đi ăn.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    陈天中点了什么菜?Trần Thiên Trung gọi món gì?
    2.
    李文喜欢吃什么口味的菜?Lý Văn thích ăn món có vị gì?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    白家月点了什么菜?为什么?Bạch Gia Nguyệt gọi món gì? Vì sao?
    2.
    他们是怎么结账的?Họ đã thanh toán như thế nào?
  • Bài khoá 4 – Cách sắp xếp chỗ ngồi trên bàn ăn Trung Quốc

    今天吃饭的时候,大家坐得比较随意。Jīntiān chīfàn de shíhou, dàjiā zuò de bǐjiào suíyì.
    Bữa ăn hôm nay mọi người ngồi khá tùy ý.
    李文告诉白家月,在中国,正式聚餐和普通聚餐不同,正式聚餐时人们比较重视座位的安排,比如可以按照年龄大小来安排,年龄比较大的客人往往会坐在中间或者面对门口的座位。Lǐ Wén gàosu Bái Jiāyuè, zài Zhōngguó, zhèngshì jùcān hé pǔtōng jùcān bùtóng, zhèngshì jùcān shí rénmen bǐjiào zhòngshì zuòwèi de ānpái, bǐrú kěyǐ ànzhào niánlíng dàxiǎo lái ānpái, niánlíng bǐjiào dà de kèrén wǎngwǎng huì zuò zài zhōngjiān huòzhě miànduì ménkǒu de zuòwèi.
    Lý Văn nói với Bạch Gia Nguyệt rằng ở Trung Quốc, bữa tiệc trang trọng khác với bữa ăn thông thường, trong bữa tiệc trang trọng mọi người khá coi trọng việc sắp xếp chỗ ngồi, chẳng hạn có thể sắp xếp theo tuổi tác, khách lớn tuổi thường ngồi ở giữa hoặc ở chỗ đối diện cửa ra vào.
    大家坐下时,主人会请客人先坐。Dàjiā zuòxià shí, zhǔrén huì qǐng kèrén xiān zuò.
    Khi mọi người ngồi xuống, chủ nhà sẽ mời khách ngồi trước.
    如果聚餐时有老人,年轻人要等老人坐下后再坐。Rúguǒ jùcān shí yǒu lǎorén, niánqīngrén yào děng lǎorén zuòxià hòu zài zuò.
    Nếu trong bữa ăn có người già, người trẻ phải đợi người già ngồi xuống rồi mới ngồi.
    白家月听后觉得很有意思,她认为这么做是照顾客人、尊重老人的表现。Bái Jiāyuè tīng hòu juéde hěn yǒu yìsi, tā rènwéi zhème zuò shì zhàogù kèrén, zūnzhòng lǎorén de biǎoxiàn.
    Bạch Gia Nguyệt nghe xong thấy rất thú vị, cô ấy cho rằng làm như vậy thể hiện sự quan tâm đến khách và sự tôn trọng người già.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    一般来说,什么人会坐面对门口的座位?Thông thường, người như thế nào sẽ ngồi ở chỗ đối diện cửa ra vào?
    2.
    一般来说,正式聚餐时,谁先坐下?Thông thường, trong bữa tiệc trang trọng, ai ngồi xuống trước?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    正式聚餐时,可以怎么安排座位?Trong bữa tiệc trang trọng, có thể sắp xếp chỗ ngồi như thế nào?
    2.
    白家月怎么看这种座位安排方式?Bạch Gia Nguyệt nhìn nhận cách sắp xếp chỗ ngồi này thế nào?

Bài tập vận dụng

Từ cho sẵn:A 熟 B 敢 C 油 D 专门 E 肚子 F 凉 G 咸 H 付 I 重视 J 座位

1.
家里没________了,你去超市买一瓶吧。
2.
这道菜看起来太辣了,我不________吃。
3.
我________有点儿不舒服,想休息一下。
4.
已经煮了十多分钟了,饺子________了吧?
5.
这是我________为你准备的礼物,希望你喜欢。
6.
A:请问,这个________有人吗? B:没有人,您坐吧。
7.
A:你尝尝,这道菜是不是做得太________了? B:嗯,是的,我跟服务员说一下。
8.
A:你们怎么还不吃?一会儿菜都________了。 B:我们在等你呢,一起吃更热闹。
9.
A:我发现早上出来跑步的人变多了。 B:是啊,因为人们越来越________身体健康了。
10.
A:这是我去超市帮你带的东西。 B:谢谢!多少钱?我把钱________给你。