Bài 16 · Quyển Hạ · 下册

计划赶不上变化

Jìhuà gǎn bu shàng biànhuà

Kế hoạch không theo kịp thay đổi

Mục tiêu bài học

  • Nghe hiểu và trao đổi được về kế hoạch và những thay đổi trong cuộc sống và công việc.
  • Trình bày được bằng lời nói hoặc bằng văn bản kế hoạch, sự sắp xếp và cách điều chỉnh của bản thân.
  • Tìm hiểu những quan điểm khác nhau về việc lập kế hoạch và cách ứng phó với thay đổi.

Từ mới trong bài

  • 本来
    phó./tt.
    běnláivốn dĩ, ban đầu
  • 只好
    phó.
    zhǐhǎođành phải
  • 赶上
    đgt.
    gǎnshàngtheo kịp, đuổi kịp
  • 旅行
    đgt.
    lǚxíngdu lịch
  • 推迟
    đgt.
    tuīchíhoãn lại, lùi lại
  • 取消
    đgt.
    qǔxiāohủy bỏ
  • 可惜
    tt.
    kěxīđáng tiếc
  • 确实
    phó.
    quèshíquả thực, đúng là
  • 等到
    giới.
    děngdàođợi đến khi
  • 早晨
    dt.
    zǎochenbuổi sáng sớm
  • 忽然
    phó.
    hūránbỗng nhiên, đột nhiên
  • 增加
    đgt.
    zēngjiātăng thêm
  • 调整
    đgt.
    tiáozhěngđiều chỉnh
  • 错误
    dt./tt.
    cuòwùlỗi, sai lầm; sai
  • 并且
    liên.
    bìngqiěvà, hơn nữa
  • 例子
    dt.
    lìziví dụ
  • 关键
    dt./tt.
    guānjiànmấu chốt, then chốt
  • 详细
    tt.
    xiángxìchi tiết, tỉ mỉ
  • 时间表
    dt.
    shíjiānbiǎothời gian biểu
  • 把握
    dt.
    bǎwòsự chắc chắn, nắm chắc
  • 相反
    liên./tt.
    xiāngfǎnngược lại; trái ngược
  • 部分
    dt.
    bùfenbộ phận, phần
  • 轻松
    tt.
    qīngsōngnhẹ nhàng, thoải mái
  • 标准
    tt./dt.
    biāozhǔntiêu chuẩn; chuẩn
  • 严格
    tt./đgt.
    yángénghiêm khắc, chặt chẽ
  • 取得
    đgt.
    qǔdéđạt được, giành được
  • 说不定
    phó.
    shuōbudìngkhông chừng, biết đâu
  • 灵活
    tt.
    línghuólinh hoạt
  • 一切
    đt.
    yíqiètất cả, mọi thứ
  • 却
    phó.
    quènhưng lại
  • 不得不
    phó.
    bùdébùkhông thể không, buộc phải
  • 约
    đgt./phó.
    yuēhẹn; khoảng
  • 不便
    tt./đgt.
    búbiànbất tiện; không tiện
  • 失望
    tt./đgt.
    shīwàngthất vọng
  • 也许
    phó.
    yěxǔcó lẽ
  • 逛
    đgt.
    guàngđi dạo, dạo chơi
  • 有趣
    tt.
    yǒuqùthú vị
  • 观看
    đgt.
    guānkànxem
  • 部
    lượng.
    bùbộ (lượng từ cho sách, phim…)
  • 无法
    đgt.
    wúfǎkhông có cách nào, không thể
  • 接受
    đgt.
    jiēshòuchấp nhận, tiếp nhận

Ngữ pháp trọng tâm

  • Câu chữ “把” “chủ ngữ + 把 + tân ngữ + động từ + 了”

    Câu chữ “把” “chủ ngữ + 把 + tân ngữ + động từ + 了” biểu thị việc xử lý tương ứng đối với người hoặc sự vật xác định, và tạo ra một kết quả nhất định.

    • 我已经把机票和酒店取消了。Wǒ yǐjīng bǎ jīpiào hé jiǔdiàn qǔxiāo le. (Tôi đã hủy vé máy bay và khách sạn rồi.)
    • 你把灯关了吧,我想睡觉了。Nǐ bǎ dēng guān le ba, wǒ xiǎng shuìjiào le. (Bạn tắt đèn đi, tôi muốn ngủ rồi.)
    • 你别忘了把衣服洗了,明天还得穿呢。Nǐ bié wàng le bǎ yīfu xǐ le, míngtiān hái děi chuān ne. (Bạn đừng quên giặt quần áo nhé, mai còn phải mặc đấy.)
  • Câu phức tăng tiến “……,并且……”

    Trong câu phức tăng tiến “……,并且……”, “并且” dùng để nối các hành động hoặc tình huống, biểu thị ý giải thích thêm một bước (và, hơn nữa).

    • 再检查一下有没有细节上的错误,并且试着增加一些例子。Zài jiǎnchá yíxià yǒu méiyǒu xìjié shang de cuòwù, bìngqiě shìzhe zēngjiā yìxiē lìzi. (Kiểm tra lại xem có lỗi chi tiết nào không, và thử thêm một số ví dụ.)
    • 他按时完成了任务,并且做得很好。Tā ànshí wánchéng le rènwu, bìngqiě zuò de hěn hǎo. (Anh ấy hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn, hơn nữa làm rất tốt.)
    • 人们的生活水平提高了,并且生活方式也发生了很大的变化。Rénmen de shēnghuó shuǐpíng tígāo le, bìngqiě shēnghuó fāngshì yě fāshēng le hěn dà de biànhuà. (Mức sống của mọi người đã nâng cao, hơn nữa lối sống cũng thay đổi rất nhiều.)
  • Cụm từ cố định “说不定”

    Cụm từ cố định “说不定” biểu thị sự phỏng đoán, ước đoán về tình huống hoặc kết quả có thể xảy ra (không chừng, biết đâu).

    • 不做计划,说不定也会带来新的发现。Bú zuò jìhuà, shuōbudìng yě huì dàilái xīn de fāxiàn. (Không lập kế hoạch, biết đâu cũng sẽ mang lại những phát hiện mới.)
    • 今天这么阴,说不定会下雨。Jīntiān zhème yīn, shuōbudìng huì xià yǔ. (Hôm nay trời âm u thế này, không chừng sẽ mưa.)
    • 你再试一次,说不定就成功了。Nǐ zài shì yí cì, shuōbudìng jiù chénggōng le. (Bạn thử lại lần nữa, biết đâu sẽ thành công.)
  • Phó từ liên kết “却”

    Phó từ liên kết “却” biểu thị ý chuyển ngoặt (nhưng lại).

    • 你准备好了一切,却突然出现了新情况,让你不得不改变计划。Nǐ zhǔnbèi hǎo le yíqiè, què tūrán chūxiàn le xīn qíngkuàng, ràng nǐ bùdébù gǎibiàn jìhuà. (Bạn đã chuẩn bị xong mọi thứ, nhưng lại đột nhiên xuất hiện tình huống mới, khiến bạn buộc phải thay đổi kế hoạch.)
    • 他通过了面试,却一点儿也不激动。Tā tōngguò le miànshì, què yìdiǎnr yě bù jīdòng. (Anh ấy qua vòng phỏng vấn, nhưng lại chẳng hề phấn khích chút nào.)
    • 她长得很像她姐姐,性格却完全不同。Tā zhǎng de hěn xiàng tā jiějie, xìnggé què wánquán bù tóng. (Cô ấy trông rất giống chị gái, nhưng tính cách lại hoàn toàn khác.)

Hội thoại và bài khóa

  • Bài khoá 1 – Ở nhà Vương Nhất Tuyết, Vương Nhất Tuyết và Bạch Gia Nguyệt đang trò chuyện

    王
    王一雪
    家月,周末你还打算去南京旅游吗?我去年去过那里,可以给你介绍一下。Jiāyuè, zhōumò nǐ hái dǎsuàn qù Nánjīng lǚyóu ma? Wǒ qùnián qùguo nàlǐ, kěyǐ gěi nǐ jièshào yíxià.
    Gia Nguyệt, cuối tuần em vẫn định đi Nam Kinh du lịch à? Năm ngoái chị đi rồi, có thể giới thiệu cho em.
    白
    白家月
    本来都计划好了,可是昨天突然接到通知,下周学校要安排一次考试,所以周末只好在家复习了。Běnlái dōu jìhuà hǎo le, kěshì zuótiān tūrán jiēdào tōngzhī, xià zhōu xuéxiào yào ānpái yí cì kǎoshì, suǒyǐ zhōumò zhǐhǎo zài jiā fùxí le.
    Vốn đã lên kế hoạch xong rồi, nhưng hôm qua đột nhiên nhận được thông báo, tuần sau trường sắp xếp một kỳ thi, nên cuối tuần đành ở nhà ôn bài.
    王
    王一雪
    真是计划赶不上变化啊!看来你的旅行计划只能推迟了。Zhēn shì jìhuà gǎn bu shàng biànhuà a! Kànlái nǐ de lǚxíng jìhuà zhǐ néng tuīchí le.
    Đúng là kế hoạch không theo kịp thay đổi! Xem ra kế hoạch du lịch của em đành phải hoãn lại rồi.
    白
    白家月
    是的,我已经把机票和酒店取消了。虽然有点儿可惜,但学习更重要。Shì de, wǒ yǐjīng bǎ jīpiào hé jiǔdiàn qǔxiāo le. Suīrán yǒudiǎnr kěxī, dàn xuéxí gèng zhòngyào.
    Vâng, em đã hủy vé máy bay và khách sạn rồi. Tuy hơi tiếc nhưng việc học quan trọng hơn.
    王
    王一雪
    学习确实要放在第一位。等到考试结束后,你再找个时间去。Xuéxí quèshí yào fàng zài dì-yī wèi. Děngdào kǎoshì jiéshù hòu, nǐ zài zhǎo ge shíjiān qù.
    Việc học quả thực phải đặt lên hàng đầu. Đợi thi xong, em tìm lúc khác rồi đi.
    白
    白家月
    我也是这么想的,以后肯定还有很多机会。Wǒ yě shì zhème xiǎng de, yǐhòu kěndìng hái yǒu hěn duō jīhuì.
    Em cũng nghĩ vậy, sau này chắc chắn vẫn còn nhiều cơ hội.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    白家月本来计划周末做什么?Ban đầu Bạch Gia Nguyệt định cuối tuần làm gì?
    2.
    王一雪建议白家月什么时候去旅游?Vương Nhất Tuyết khuyên Bạch Gia Nguyệt khi nào đi du lịch?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    白家月为什么周末不能去南京了?Vì sao cuối tuần Bạch Gia Nguyệt không thể đi Nam Kinh nữa?
    2.
    旅行计划推迟后,白家月做什么了?Sau khi hoãn kế hoạch du lịch, Bạch Gia Nguyệt đã làm gì?
  • Bài khoá 2 – Ở công ty, Vương Nhất Tuyết và Dương Đồng Lạc đang bàn về công việc

    杨
    杨同乐
    刚接到通知,明天早晨的会议,时间改到下周了。Gāng jiēdào tōngzhī, míngtiān zǎochen de huìyì, shíjiān gǎidào xià zhōu le.
    Vừa nhận được thông báo, cuộc họp sáng sớm mai đổi sang tuần sau rồi.
    王
    王一雪
    啊?时间都安排好了,怎么说变就变了?Á? Shíjiān dōu ānpái hǎo le, zěnme shuō biàn jiù biàn le?
    Hả? Thời gian đã sắp xếp xong rồi, sao nói đổi là đổi vậy?
    杨
    杨同乐
    是啊,没想到忽然要改时间。Shì a, méi xiǎngdào hūrán yào gǎi shíjiān.
    Đúng vậy, không ngờ bỗng nhiên lại đổi thời gian.
    王
    王一雪
    好吧,那再看看有没有新的安排,或者增加的会议内容。Hǎo ba, nà zài kànkan yǒu méiyǒu xīn de ānpái, huòzhě zēngjiā de huìyì nèiróng.
    Thôi được, vậy xem lại có sắp xếp mới hay nội dung họp được bổ sung không.
    杨
    杨同乐
    好的。会议材料还需要调整吗?Hǎo de. Huìyì cáiliào hái xūyào tiáozhěng ma?
    Vâng. Tài liệu cuộc họp có cần điều chỉnh không chị?
    王
    王一雪
    再检查一下有没有细节上的错误,并且试着增加一些例子,把内容准备得更全一些。Zài jiǎnchá yíxià yǒu méiyǒu xìjié shang de cuòwù, bìngqiě shìzhe zēngjiā yìxiē lìzi, bǎ nèiróng zhǔnbèi de gèng quán yìxiē.
    Kiểm tra lại xem có lỗi chi tiết nào không, và thử thêm một số ví dụ để chuẩn bị nội dung đầy đủ hơn.
    杨
    杨同乐
    没问题,这样效果肯定会更好。Méi wèntí, zhèyàng xiàoguǒ kěndìng huì gèng hǎo.
    Không vấn đề gì, như vậy hiệu quả chắc chắn sẽ tốt hơn.
    王
    王一雪
    看来有时候变化不一定是坏事,关键是我们怎么去适应变化。Kànlái yǒu shíhou biànhuà bù yídìng shì huàishì, guānjiàn shì wǒmen zěnme qù shìyìng biànhuà.
    Xem ra đôi khi thay đổi chưa chắc đã là chuyện xấu, mấu chốt là chúng ta thích nghi với thay đổi như thế nào.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    杨同乐接到了什么通知?Dương Đồng Lạc nhận được thông báo gì?
    2.
    王一雪让杨同乐做什么?Vương Nhất Tuyết bảo Dương Đồng Lạc làm gì?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    王一雪建议怎么调整会议材料?Vương Nhất Tuyết gợi ý điều chỉnh tài liệu cuộc họp như thế nào?
    2.
    对于变化,王一雪是怎么看的?Vương Nhất Tuyết nhìn nhận sự thay đổi như thế nào?
  • Bài khoá 3 – Trên lớp, Bạch Gia Nguyệt bày tỏ quan điểm của mình về việc lập kế hoạch

    在生活和工作中,有的人喜欢做计划,他们会提前安排好每天要做的事情,然后按照详细的时间表去完成任务,觉得这样做更有把握。Zài shēnghuó hé gōngzuò zhōng, yǒude rén xǐhuan zuò jìhuà, tāmen huì tíqián ānpái hǎo měi tiān yào zuò de shìqing, ránhòu ànzhào xiángxì de shíjiānbiǎo qù wánchéng rènwu, juéde zhèyàng zuò gèng yǒu bǎwò.
    Trong cuộc sống và công việc, có người thích lập kế hoạch, họ sắp xếp trước những việc phải làm mỗi ngày rồi làm theo thời gian biểu chi tiết để hoàn thành nhiệm vụ, cảm thấy làm vậy chắc chắn hơn.
    相反,也有一部分人不爱做计划,他们认为随意一些也很好,想到什么就去做什么,感觉这样比较轻松。Xiāngfǎn, yě yǒu yí bùfen rén bú ài zuò jìhuà, tāmen rènwéi suíyì yìxiē yě hěn hǎo, xiǎngdào shénme jiù qù zuò shénme, gǎnjué zhèyàng bǐjiào qīngsōng.
    Ngược lại, cũng có một bộ phận người không thích lập kế hoạch, họ cho rằng tùy ý một chút cũng tốt, nghĩ ra gì thì làm nấy, cảm thấy như vậy thoải mái hơn.
    其实,事前做计划是好是坏没有标准答案。Qíshí, shìqián zuò jìhuà shì hǎo shì huài méiyǒu biāozhǔn dá'àn.
    Thật ra, lập kế hoạch trước là tốt hay xấu thì không có đáp án chuẩn.
    严格按照计划做事,常常能取得不错的效果;而不做计划,说不定也会带来新的发现。Yángé ànzhào jìhuà zuò shì, chángcháng néng qǔdé búcuò de xiàoguǒ; ér bú zuò jìhuà, shuōbudìng yě huì dàilái xīn de fāxiàn.
    Làm việc nghiêm túc theo kế hoạch thường đạt được hiệu quả khá tốt; còn không lập kế hoạch, biết đâu cũng mang lại những phát hiện mới.
    无论做不做计划,只要既能按时完成任务,又能根据情况灵活调整,就是适合自己的方式。Wúlùn zuò bu zuò jìhuà, zhǐyào jì néng ànshí wánchéng rènwu, yòu néng gēnjù qíngkuàng línghuó tiáozhěng, jiù shì shìhé zìjǐ de fāngshì.
    Dù có lập kế hoạch hay không, chỉ cần vừa có thể hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn, vừa có thể điều chỉnh linh hoạt theo tình hình, thì đó là cách phù hợp với bản thân.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    有的人为什么喜欢做计划?Vì sao có người thích lập kế hoạch?
    2.
    根据课文,不做计划可能会有什么结果?Theo bài khóa, không lập kế hoạch có thể dẫn đến kết quả gì?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    喜欢做计划的人一般是怎么安排事情的?Người thích lập kế hoạch thường sắp xếp công việc thế nào?
    2.
    事前做计划是好是坏?为什么?Lập kế hoạch trước là tốt hay xấu? Vì sao?
  • Bài khoá 4 – Kế hoạch và thay đổi

    人们常说“计划赶不上变化”。Rénmen cháng shuō “jìhuà gǎn bu shàng biànhuà”.
    Người ta thường nói “kế hoạch không theo kịp thay đổi”.
    有时候,你准备好了一切,却突然出现了新情况,让你不得不改变计划。Yǒu shíhou, nǐ zhǔnbèi hǎo le yíqiè, què tūrán chūxiàn le xīn qíngkuàng, ràng nǐ bùdébù gǎibiàn jìhuà.
    Có lúc bạn đã chuẩn bị xong mọi thứ, nhưng lại đột nhiên xuất hiện tình huống mới, khiến bạn buộc phải thay đổi kế hoạch.
    比如准备出去旅行,可能因为有事而取消;约好见朋友,可能因为天气不好而推迟。Bǐrú zhǔnbèi chūqù lǚxíng, kěnéng yīnwèi yǒu shì ér qǔxiāo; yuē hǎo jiàn péngyou, kěnéng yīnwèi tiānqì bù hǎo ér tuīchí.
    Chẳng hạn định đi du lịch, có thể vì có việc mà phải hủy; hẹn gặp bạn bè, có thể vì thời tiết xấu mà phải hoãn.
    虽然变化经常打乱计划,给我们带来不便,甚至让人感到失望,但这些变化也许会给生活带来新的可能。Suīrán biànhuà jīngcháng dǎluàn jìhuà, gěi wǒmen dàilái búbiàn, shènzhì ràng rén gǎndào shīwàng, dàn zhèxiē biànhuà yěxǔ huì gěi shēnghuó dàilái xīn de kěnéng.
    Tuy thay đổi thường làm rối kế hoạch, mang lại bất tiện cho chúng ta, thậm chí khiến người ta thất vọng, nhưng những thay đổi này có lẽ sẽ mang đến cho cuộc sống những khả năng mới.
    比如没去成旅行,于是在家门口的小公园逛了逛,发现那里也很有趣;没见到朋友,于是在家观看了一部电影,心情也变得很愉快。Bǐrú méi qùchéng lǚxíng, yúshì zài jiā ménkǒu de xiǎo gōngyuán guàng le guàng, fāxiàn nàlǐ yě hěn yǒuqù; méi jiàndào péngyou, yúshì zài jiā guānkàn le yí bù diànyǐng, xīnqíng yě biàn de hěn yúkuài.
    Chẳng hạn không đi du lịch được, thế là dạo một vòng công viên nhỏ trước cửa nhà, phát hiện ở đó cũng rất thú vị; không gặp được bạn, thế là ở nhà xem một bộ phim, tâm trạng cũng trở nên rất vui vẻ.
    生活中很多变化是无法提前知道的,我们要做的就是学会接受变化、适应变化,在变化中找到新的解决办法。Shēnghuó zhōng hěn duō biànhuà shì wúfǎ tíqián zhīdào de, wǒmen yào zuò de jiù shì xuéhuì jiēshòu biànhuà, shìyìng biànhuà, zài biànhuà zhōng zhǎodào xīn de jiějué bànfǎ.
    Nhiều thay đổi trong cuộc sống không thể biết trước, điều chúng ta cần làm là học cách chấp nhận thay đổi, thích nghi với thay đổi, tìm ra cách giải quyết mới trong thay đổi.
    这样不仅能锻炼自己在面对不同情况时解决问题的能力,也能让我们的生活更轻松。Zhèyàng bùjǐn néng duànliàn zìjǐ zài miànduì bù tóng qíngkuàng shí jiějué wèntí de nénglì, yě néng ràng wǒmen de shēnghuó gèng qīngsōng.
    Như vậy không chỉ rèn luyện được khả năng giải quyết vấn đề khi đối mặt với những tình huống khác nhau, mà còn giúp cuộc sống của chúng ta nhẹ nhàng hơn.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    根据课文,变化可能会带来什么影响?Theo bài khóa, thay đổi có thể mang lại ảnh hưởng gì?
    2.
    面对变化,人们应该怎么做?Đối mặt với thay đổi, con người nên làm gì?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    “计划赶不上变化”是什么意思?“Kế hoạch không theo kịp thay đổi” nghĩa là gì?
    2.
    我们为什么应该积极适应变化?Vì sao chúng ta nên tích cực thích nghi với thay đổi?

Bài tập vận dụng

Từ cho sẵn:A 等到 B 关键 C 例子 D 本来 E 确实 F 可惜

1.
要想提高成绩,________是坚持每天复习。
2.
他________说得很对,我也同意他的看法。
3.
你没能参加文化节活动,真是太________了。
4.
________工作不那么忙了,我想和家人去旅游。
5.
我________打算周末出去玩,可是后来有事,就没去成。
6.
王老师讲课时常常会用一些________,帮助学生们更好地理解。
7.
A:这次公司招聘的________是什么? B:至少有五年的工作经验,并且有较强的个人工作能力。
8.
A:老师,这个问题可以讲得再________一点儿吗? B:好的,我再给你讲一遍。
9.
A:很久没有见到你了,你最近过得怎么样? B:还不错,________都很顺利。
10.
A:我以为他会同意,没想到结果正好________。 B:是啊,看来他还是不太愿意参加。
11.
A:你什么时候有时间?我想________你喝杯咖啡。 B:好啊,我也正想跟你聊聊呢。明天中午怎么样?
12.
A:经理,我明天有事,________参加会议,想跟您请假。 B:好的,那你提前把工作安排好吧。