Bài 11 · Quyển Hạ · 下册

活到老学到老

Huó dào lǎo xué dào lǎo

Sống đến già, học đến già

Mục tiêu bài học

  • Nghe hiểu và trao đổi được về các chủ đề như giáo dục suốt đời, dạy học trực tuyến, học qua mạng.
  • Trình bày được bằng lời nói hoặc bằng văn bản ý nghĩa của giáo dục suốt đời và việc học qua mạng.
  • Tìm hiểu quan niệm về giáo dục của người Trung Quốc.

Từ mới trong bài

  • 老年
    dt.
    lǎoniántuổi già
  • 散步
    đgt.
    sànbùđi dạo, tản bộ
  • 丰富
    tt.
    fēngfùphong phú
  • 羡慕
    đgt.
    xiànmùngưỡng mộ, hâm mộ
  • 即使
    liên.
    jíshǐcho dù, dù cho
  • 活
    đgt./tt./dt.
    huósống; sinh động; công việc
  • 继续
    đgt.
    jìxùtiếp tục
  • 网友
    dt.
    wǎngyǒubạn trên mạng
  • 无聊
    tt.
    wúliáobuồn chán, nhàm chán
  • 太极拳
    danh từ riêng
    TàijíquánThái Cực quyền
  • 数字
    tt./dt.
    shùzìkỹ thuật số; chữ số
  • 点名
    đgt.
    diǎnmíngđiểm danh
  • 教授
    dt.
    jiàoshòugiáo sư
  • 线上
    dt.
    xiànshàngtrực tuyến
  • 线下
    dt.
    xiànxiàtrực tiếp (ngoài đời thực)
  • 视频
    dt.
    shìpínvideo
  • 记录
    dt.
    jìlùbản ghi, ghi chép
  • 资料
    dt.
    zīliàotài liệu
  • 自学
    đgt.
    zìxuétự học
  • 口语
    dt.
    kǒuyǔkhẩu ngữ, văn nói
  • 科技
    dt.
    kējìkhoa học kỹ thuật
  • 获取
    đgt.
    huòqǔthu được, tiếp nhận
  • 礼貌
    dt./tt.
    lǐmàolễ phép; lịch sự
  • 打招呼
    dǎ zhāohuchào hỏi
  • 家长
    dt.
    jiāzhǎngphụ huynh
  • 成功
    tt./đgt.
    chénggōngthành công
  • 分数
    dt.
    fēnshùđiểm số
  • 目的
    dt.
    mùdìmục đích
  • 养成
    đgt.
    yǎngchénghình thành, tạo thành (thói quen)
  • 留
    đgt.
    liúdành ra; ở lại
  • 做法
    dt.
    zuòfǎcách làm
  • 棒
    tt.
    bànggiỏi, tuyệt
  • 一生
    dt.
    yìshēngcả đời, một đời
  • 快速
    tt.
    kuàisùnhanh chóng
  • 优秀
    tt.
    yōuxiùưu tú, xuất sắc
  • 律师
    dt.
    lǜshīluật sư
  • 仍
    phó.
    réngvẫn
  • 准时
    tt.
    zhǔnshíđúng giờ
  • 网页
    dt.
    wǎngyètrang web
  • 弹
    đgt.
    tánchơi, đánh (đàn)
  • 钢琴
    dt.
    gāngqínđàn piano, dương cầm
  • 重新
    phó.
    chóngxīnlại, làm lại từ đầu
  • 孔子
    danh từ riêng
    KǒngzǐKhổng Tử

Ngữ pháp trọng tâm

  • Câu phức nhượng bộ “即使……,也……”

    Trong câu phức nhượng bộ “即使……,也……”, vế trước nêu ra một giả thiết, thường là tình huống bất lợi hoặc cực đoan; vế sau cho biết kết quả vẫn không thay đổi hoặc không bị ảnh hưởng.

    • 有些人即使年龄大了,也坚持去老年班学习。Yǒuxiē rén jíshǐ niánlíng dà le, yě jiānchí qù lǎoniánbān xuéxí. (Có những người dù tuổi đã cao vẫn kiên trì đến lớp học dành cho người cao tuổi.)
    • 即使明天下大雨,我们也会按时出发。Jíshǐ míngtiān xià dà yǔ, wǒmen yě huì ànshí chūfā. (Cho dù ngày mai mưa to, chúng ta cũng sẽ xuất phát đúng giờ.)
    • 即使大家都说很难,我也要试一试。Jíshǐ dàjiā dōu shuō hěn nán, wǒ yě yào shì yi shì. (Cho dù mọi người đều nói rất khó, tôi cũng muốn thử một lần.)
  • Câu phức nhượng bộ “就是……,也……”

    “就是” trong câu phức nhượng bộ “就是……,也……” là liên từ; kiểu câu này thường dùng trong khẩu ngữ. Vế trước nêu một giả thiết mang tính cực đoan hoặc một điều kiện nhượng bộ, vế sau cho biết trong điều kiện đó kết quả vẫn không đổi, hoặc vẫn giữ một thái độ, hành động nào đó.

    • 我就是不在教室,也可以学习中文,和同学一起练口语。Wǒ jiùshì bú zài jiàoshì, yě kěyǐ xuéxí Zhōngwén, hé tóngxué yìqǐ liàn kǒuyǔ. (Tôi dù không ở lớp cũng có thể học tiếng Trung, luyện nói cùng bạn học.)
    • 锻炼身体很重要,就是再忙,也要坚持运动。Duànliàn shēntǐ hěn zhòngyào, jiùshì zài máng, yě yào jiānchí yùndòng. (Rèn luyện sức khỏe rất quan trọng, dù bận đến mấy cũng phải kiên trì tập thể dục.)
    • 明天开会需要这份材料,我就是今晚不睡觉,也要把它改完。Míngtiān kāihuì xūyào zhè fèn cáiliào, wǒ jiùshì jīn wǎn bú shuìjiào, yě yào bǎ tā gǎiwán. (Cuộc họp ngày mai cần tài liệu này, dù tối nay không ngủ tôi cũng phải sửa xong nó.)
  • Câu phức đẳng lập “不是……,而是……”

    Câu phức đẳng lập “不是……,而是……” phủ định tình huống ở vế trước, khẳng định vế sau, nhấn mạnh sự khác biệt hoặc đối lập giữa hai vế.

    • 教育的目的不是让孩子考高分,而是帮助孩子养成好习惯。Jiàoyù de mùdì bú shì ràng háizi kǎo gāo fēn, ér shì bāngzhù háizi yǎngchéng hǎo xíguàn. (Mục đích của giáo dục không phải là để trẻ thi được điểm cao, mà là giúp trẻ hình thành thói quen tốt.)
    • 我不是想喝茶,而是想喝水。Wǒ bú shì xiǎng hē chá, ér shì xiǎng hē shuǐ. (Tôi không phải muốn uống trà, mà là muốn uống nước.)
    • 我放学后不是直接回家,而是先去超市买笔。Wǒ fàngxué hòu bú shì zhíjiē huí jiā, ér shì xiān qù chāoshì mǎi bǐ. (Tan học tôi không về thẳng nhà, mà đi siêu thị mua bút trước.)
  • Cụm từ cố định “就是说”

    Cụm từ cố định “就是说” (nghĩa là, tức là) dùng để giải thích thêm cho nội dung phía trước, nói lại theo một cách khác rõ ràng hơn.

    • 人要一直坚持学习,就是说,学习是人一生的事情,要活到老学到老。Rén yào yìzhí jiānchí xuéxí, jiùshì shuō, xuéxí shì rén yìshēng de shìqing, yào huó dào lǎo xué dào lǎo. (Con người phải luôn kiên trì học tập, nghĩa là học tập là việc cả đời, phải sống đến già học đến già.)
    • 别着急写,就是说,别着急动笔,想好后再写。Bié zháojí xiě, jiùshì shuō, bié zháojí dòngbǐ, xiǎnghǎo hòu zài xiě. (Đừng vội viết, nghĩa là đừng vội đặt bút, nghĩ kỹ rồi hãy viết.)
    • 这份工作的工资是根据你工作的完成情况来发的,就是说,你完成得越多,工资越高。Zhè fèn gōngzuò de gōngzī shì gēnjù nǐ gōngzuò de wánchéng qíngkuàng lái fā de, jiùshì shuō, nǐ wánchéng de yuè duō, gōngzī yuè gāo. (Lương của công việc này được trả theo mức độ hoàn thành công việc của bạn, nghĩa là bạn làm xong càng nhiều thì lương càng cao.)

Hội thoại và bài khóa

  • Bài khoá 1 – Trong công viên, Lý Văn và Bạch Gia Nguyệt vừa đi dạo vừa trò chuyện

    白
    白家月
    这里的老年人真不少。Zhèlǐ de lǎoniánrén zhēn bù shǎo.
    Người già ở đây đông thật.
    李
    李文
    嗯,住在附近的老年人都会来这儿,有的散步,有的唱歌、跳舞,还有的打太极拳。Ǹg, zhù zài fùjìn de lǎoniánrén dōu huì lái zhèr, yǒude sànbù, yǒude chànggē, tiàowǔ, hái yǒude dǎ Tàijíquán.
    Ừ, người già sống gần đây đều đến chỗ này, có người đi dạo, có người hát, nhảy múa, còn có người tập Thái Cực quyền.
    白
    白家月
    他们的生活真丰富,让人羡慕。Tāmen de shēnghuó zhēn fēngfù, ràng rén xiànmù.
    Cuộc sống của họ thật phong phú, khiến người ta ngưỡng mộ.
    李
    李文
    是的。有些人即使年龄大了,也坚持去老年班学习。Shì de. Yǒuxiē rén jíshǐ niánlíng dà le, yě jiānchí qù lǎoniánbān xuéxí.
    Đúng vậy. Có những người dù tuổi đã cao vẫn kiên trì đến lớp học dành cho người cao tuổi.
    白
    白家月
    真是活到老学到老啊。Zhēn shì huó dào lǎo xué dào lǎo a.
    Đúng là sống đến già, học đến già.
    李
    李文
    对,我爷爷就每周都去老年班学电脑。他总说,老年人也要继续学习,“你看,我都七八十岁了,还上网和网友们聊天儿呢,生活一点儿都不无聊。”Duì, wǒ yéye jiù měi zhōu dōu qù lǎoniánbān xué diànnǎo. Tā zǒng shuō, lǎoniánrén yě yào jìxù xuéxí, “nǐ kàn, wǒ dōu qī bāshí suì le, hái shàngwǎng hé wǎngyǒumen liáotiānr ne, shēnghuó yìdiǎnr dōu bù wúliáo.”
    Đúng thế, ông tớ tuần nào cũng đến lớp người cao tuổi học máy tính. Ông luôn nói người già cũng phải tiếp tục học: “Cháu xem, ông đã bảy tám mươi tuổi rồi mà vẫn lên mạng trò chuyện với bạn trên mạng đấy, cuộc sống chẳng buồn chán chút nào.”

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    白家月觉得公园里老年人的生活怎么样?Bạch Gia Nguyệt thấy cuộc sống của người già trong công viên thế nào?
    2.
    李文的爷爷每周去老年班做什么?Ông của Lý Văn tuần nào cũng đến lớp người cao tuổi để làm gì?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    在公园里,老年人都会做些什么活动?Trong công viên, người già thường làm những hoạt động gì?
    2.
    李文的爷爷为什么去老年班学习?Vì sao ông của Lý Văn đi học lớp người cao tuổi?
  • Bài khoá 2 – Ở nhà hàng, Lý Văn mời Bạch Gia Nguyệt và Annie đi ăn

    安
    安妮
    家月,我们今天的课是在数字教室上的,感觉挺不一样的。Jiāyuè, wǒmen jīntiān de kè shì zài shùzì jiàoshì shàng de, gǎnjué tǐng bù yíyàng de.
    Gia Nguyệt, buổi học hôm nay của chúng mình học ở phòng học kỹ thuật số, cảm giác khá khác.
    白
    白家月
    是的,数字教室可以拍照点名,教授在线上点名,不用像线下那样一个个叫名字,特别节约时间。Shì de, shùzì jiàoshì kěyǐ pāizhào diǎnmíng, jiàoshòu zài xiànshàng diǎnmíng, búyòng xiàng xiànxià nàyàng yí gègè jiào míngzi, tèbié jiéyuē shíjiān.
    Đúng vậy, phòng học kỹ thuật số có thể chụp ảnh để điểm danh, giáo sư điểm danh trực tuyến, không phải gọi tên từng người như học trực tiếp, rất tiết kiệm thời gian.
    李
    李文
    最方便的是,课上没听明白时,课后还能在学校网站上找到视频记录看。Zuì fāngbiàn de shì, kè shang méi tīng míngbai shí, kè hòu hái néng zài xuéxiào wǎngzhàn shang zhǎodào shìpín jìlù kàn.
    Tiện nhất là khi trong giờ học chưa nghe hiểu, sau giờ học vẫn có thể tìm bản ghi video trên trang web của trường để xem.
    安
    安妮
    对,上课我都不用着急记笔记了。Duì, shàngkè wǒ dōu búyòng zháojí jì bǐjì le.
    Đúng, lên lớp mình không phải vội ghi chép nữa.
    李
    李文
    不仅数字教室很方便,现在网上到处是学习资料,想查什么都能查到,自学也更方便了。Bùjǐn shùzì jiàoshì hěn fāngbiàn, xiànzài wǎng shang dàochù shì xuéxí zīliào, xiǎng chá shénme dōu néng chádào, zìxué yě gèng fāngbiàn le.
    Không chỉ phòng học kỹ thuật số tiện lợi, bây giờ trên mạng chỗ nào cũng có tài liệu học tập, muốn tra gì cũng tra được, tự học cũng tiện hơn.
    白
    白家月
    是的,只要有手机或电脑,我就是不在教室,也可以学习中文,和同学一起练口语。Shì de, zhǐyào yǒu shǒujī huò diànnǎo, wǒ jiùshì bú zài jiàoshì, yě kěyǐ xuéxí Zhōngwén, hé tóngxué yìqǐ liàn kǒuyǔ.
    Đúng vậy, chỉ cần có điện thoại hoặc máy tính, mình dù không ở lớp cũng có thể học tiếng Trung, luyện nói cùng bạn học.
    安
    安妮
    科技真是让获取知识变得简单多了。Kējì zhēn shì ràng huòqǔ zhīshi biàn de jiǎndān duō le.
    Khoa học kỹ thuật thật sự khiến việc tiếp thu kiến thức trở nên đơn giản hơn nhiều.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    白家月认为线上点名怎么样?Bạch Gia Nguyệt cho rằng điểm danh trực tuyến thế nào?
    2.
    对安妮来说,线上上课时,自己不用着急做的事情是:Với Annie, khi học trực tuyến, việc mình không cần vội làm là:

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    李文说,线上上课时,如果没听懂,课后还可以怎么做?Lý Văn nói khi học trực tuyến, nếu chưa nghe hiểu thì sau giờ học còn có thể làm gì?
    2.
    人们自学为什么变得越来越方便了?Vì sao việc tự học của mọi người ngày càng tiện lợi hơn?
  • Bài khoá 3 – Thứ Bảy, Bạch Gia Nguyệt và Lý Văn đến nhà Vương Nhất Tuyết chơi. Về nhà, Bạch Gia Nguyệt viết nhật ký

    今天星期六,我们去了一雪姐姐家。Jīntiān xīngqīliù, wǒmen qù le Yīxuě jiějie jiā.
    Hôm nay thứ Bảy, chúng tôi đến nhà chị Nhất Tuyết.
    姐姐家的两个孩子很有礼貌,我们一进门,就马上和我们打招呼。Jiějie jiā de liǎng gè háizi hěn yǒu lǐmào, wǒmen yí jìn mén, jiù mǎshàng hé wǒmen dǎ zhāohu.
    Hai đứa con nhà chị rất lễ phép, chúng tôi vừa vào cửa là chúng chào hỏi ngay.
    在姐姐家,我们也聊到了孩子的教育。Zài jiějie jiā, wǒmen yě liáodào le háizi de jiàoyù.
    Ở nhà chị, chúng tôi cũng nói chuyện về việc giáo dục con cái.
    姐姐说,以前他们和很多家长一样,觉得孩子上个好大学,人生才是成功的。Jiějie shuō, yǐqián tāmen hé hěn duō jiāzhǎng yíyàng, juéde háizi shàng gè hǎo dàxué, rénshēng cái shì chénggōng de.
    Chị kể trước đây vợ chồng chị cũng giống nhiều phụ huynh khác, nghĩ rằng con vào được một trường đại học tốt thì cuộc đời mới là thành công.
    所以,他们只关心孩子的分数,结果孩子压力特别大,每天都很不开心。Suǒyǐ, tāmen zhǐ guānxīn háizi de fēnshù, jiéguǒ háizi yālì tèbié dà, měi tiān dōu hěn bù kāixīn.
    Vì thế, họ chỉ quan tâm đến điểm số của con, kết quả là bọn trẻ bị áp lực rất lớn, ngày nào cũng không vui.
    后来,他们认识到,教育的目的不是让孩子考高分,而是帮助孩子养成好习惯。Hòulái, tāmen rènshi dào, jiàoyù de mùdì bú shì ràng háizi kǎo gāo fēn, ér shì bāngzhù háizi yǎngchéng hǎo xíguàn.
    Sau này, họ nhận ra mục đích của giáo dục không phải là để con thi được điểm cao, mà là giúp con hình thành thói quen tốt.
    于是,他们做出改变,每天都给孩子留出时间外出锻炼身体,或者看些自己感兴趣的书。Yúshì, tāmen zuòchū gǎibiàn, měi tiān dōu gěi háizi liúchū shíjiān wàichū duànliàn shēntǐ, huòzhě kàn xiē zìjǐ gǎn xìngqù de shū.
    Thế là họ thay đổi, ngày nào cũng dành thời gian cho con ra ngoài rèn luyện thân thể, hoặc đọc những cuốn sách mà chúng thích.
    我觉得他们的做法真棒。Wǒ juéde tāmen de zuòfǎ zhēn bàng.
    Tôi thấy cách làm của họ thật tuyệt.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    以前,王一雪和刘明认为孩子的人生怎样才是成功的?Trước đây, Vương Nhất Tuyết và Lưu Minh cho rằng cuộc đời của con như thế nào mới là thành công?
    2.
    后来,王一雪和刘明认为教育是为了让孩子:Sau này, Vương Nhất Tuyết và Lưu Minh cho rằng giáo dục là để giúp con:

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    以前,王一雪的孩子为什么不开心?Trước đây vì sao con của Vương Nhất Tuyết không vui?
    2.
    王一雪和刘明做出了什么样的改变?Vương Nhất Tuyết và Lưu Minh đã thay đổi như thế nào?
  • Bài khoá 4 – Học tập khiến cuộc sống ý nghĩa hơn

    “学而不厌”是两千多年前中国教育家孔子说过的话,意思是人要一直坚持学习,就是说,学习是人一生的事情,要活到老学到老。“Xué ér bú yàn” shì liǎngqiān duō nián qián Zhōngguó jiàoyùjiā Kǒngzǐ shuōguo de huà, yìsi shì rén yào yìzhí jiānchí xuéxí, jiùshì shuō, xuéxí shì rén yìshēng de shìqing, yào huó dào lǎo xué dào lǎo.
    “Học nhi bất yếm” (học không biết chán) là câu nói của nhà giáo dục Trung Quốc Khổng Tử từ hơn hai nghìn năm trước, có nghĩa là con người phải luôn kiên trì học tập, tức là học tập là việc cả đời, phải sống đến già học đến già.
    在世界快速变化的今天,“学而不厌”变得更加重要。Zài shìjiè kuàisù biànhuà de jīntiān, “xué ér bú yàn” biàn de gèngjiā zhòngyào.
    Ngày nay, khi thế giới thay đổi nhanh chóng, “học không biết chán” càng trở nên quan trọng hơn.
    我有一位很优秀的律师朋友,他一直在学习新的法律知识。Wǒ yǒu yí wèi hěn yōuxiù de lǜshī péngyou, tā yìzhí zài xuéxí xīn de fǎlǜ zhīshi.
    Tôi có một người bạn là luật sư rất giỏi, anh ấy luôn học kiến thức pháp luật mới.
    他说,这不仅是律师的要求和责任,也是提高自己能力的重要方法。Tā shuō, zhè bùjǐn shì lǜshī de yāoqiú hé zérèn, yě shì tígāo zìjǐ nénglì de zhòngyào fāngfǎ.
    Anh ấy nói đây không chỉ là yêu cầu và trách nhiệm của luật sư, mà còn là cách quan trọng để nâng cao năng lực của bản thân.
    同时我也认为,人就是不再工作了,坚持学习仍很重要。Tóngshí wǒ yě rènwéi, rén jiùshì bú zài gōngzuò le, jiānchí xuéxí réng hěn zhòngyào.
    Đồng thời tôi cũng cho rằng, dù con người không còn đi làm nữa thì kiên trì học tập vẫn rất quan trọng.
    就像我爷爷,虽然七十多岁了,每天还准时去老年大学上课,学习做网页、弹钢琴。Jiù xiàng wǒ yéye, suīrán qīshí duō suì le, měi tiān hái zhǔnshí qù lǎonián dàxué shàngkè, xuéxí zuò wǎngyè, tán gāngqín.
    Giống như ông tôi, tuy đã hơn bảy mươi tuổi nhưng ngày nào cũng đến trường đại học dành cho người cao tuổi đúng giờ để học làm trang web, chơi đàn piano.
    他说,重新当一回学生,生活更有意思了,也感觉自己变年轻了。Tā shuō, chóngxīn dāng yì huí xuésheng, shēnghuó gèng yǒu yìsi le, yě gǎnjué zìjǐ biàn niánqīng le.
    Ông nói được làm học sinh lại một lần nữa, cuộc sống thú vị hơn, cũng cảm thấy mình trẻ ra.

    Nghe bài khóa, chọn đáp án đúng

    1.
    “学而不厌”是孔子什么时候说的?Khổng Tử nói câu “học không biết chán” vào lúc nào?
    2.
    坚持学习,爷爷觉得怎么样?Kiên trì học tập, ông cảm thấy thế nào?

    Trả lời câu hỏi theo bài khóa

    1.
    “活到老学到老”是什么意思?“Sống đến già, học đến già” có nghĩa là gì?
    2.
    那位律师为什么一直坚持学习法律知识?Vì sao người luật sư đó luôn kiên trì học kiến thức pháp luật?

Bài tập vận dụng

Từ cho sẵn:A 一生 B 打招呼 C 丰富 D 留 E 弹 F 优秀

1.
即使每天工作很忙,我也会________出时间读书。
2.
我刚坐下,她就过来和我________。
3.
他________只做了一件事,那就是研究数学,最后他成为了一位很有名的数学家。
4.
小雪很喜欢________钢琴,每天都会练习至少两个小时。
5.
他非常________,把任务交给他,我很放心。
6.
老王工作三十年了,有很________的工作经验,这个问题他能解决。
7.
A:你们还要________加班吗? B:对,今天必须要把这些货全部发出去。
8.
A:你觉得怎样才能学好外语? B:我自己学外语的经验是,开始学习时要特别重视________,多听多说。
9.
A:你女儿真有________。 B:谢谢,从小我们就教她要尊重别人,得到别人的帮助时,要说“谢谢”。
10.
A:你们做________的,平时工作一定很忙吧? B:也不一定,有时候周末也不能休息,有时候就能按时下班。
11.
A:姐姐,我太________你的工作了!从来不加班,而且工资高。 B:可是我们经常出差,很累的。
12.
A:真是________社会啊,我要的信息马上就查到了。 B:是啊,不仅是查资料,现在很多事情也都可以在网上解决了。